43 - و قال عليه السلام : « طوبى لمن ذكر المعاد و عمل للحساب و قنع بالكفاف و رضي عن اللّه . »
ترجمه : خوشا به حال كسى كه به ياد معاد بوده و براى حسابرسى قيامت كار كند ، با قناعت زندگى نموده و از [ پاداش ] خدا راضى باشد .
شرح : مراد از « ياد معاد » در اينجا ايمان به رستاخيز است . هركس به روز قيامت ايمان نياورد ، ايمان به خدا نيز برايش سودى نخواهد بخشيد ، زيرا ايمان حقيقى به خدا ، ايمان به همه صفات كمال و جلال او را به همراه خواهد داشت كه علم و قدرت بر زنده كردن استخوان پوسيده مردگان از آن جمله است . كسى هم كه آن را انكار نمايد خواسته يا ناخواسته به خداوند كافر شده است . در اين صورت ، ادعاى ايمان به خدا پندار و سرابى بيش نيست ، زيرا او به خدايى ناتوان معتقد شده و روشن است كه چنين موجودى در واقع خدا نيست . امام صادق عليه السّلام فرموده است : « چه بسا مىپندارى كه خدا را مىخوانى ؛ در حالى كه جز او را خواندهاى . » « 1 » ( و عمل للحساب ) افزون بر آنچه گفتيم ، ايمان به خدا و روز جزا در صورتى سودمند خواهد بود كه با عملى شايسته دريافت پاداش همراه شود ، چنان كه آيه قرآن مىفرمايد :
« روزى كه هركس هرآنچه از نيكوبد كرده را حاضر مىيابد . » « 2 » و امام صادق عليه السّلام فرموده است : « ايمان جز عمل و كردار نيست و گفتار نيز بخشى از
هامش
( 1 ) . « ربّما توهّمت تدعو اللّه و أنت تدعو سواه » مصباح الشريعة ، ص 143 ؛ بحار الأنوار ، ج 69 ، ص 319 .
( 2 ) .يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍآل عمران / 3 : 30 .