خدا ذبح مىشوند ، سخن نگفته است . با وجود اين ، مفهوم مخالف عبارت بر اين مطلب دلالت مىكند . افزون بر اين ، معناى ديگرى كه در اصول فقه از آن ياد مىشود ، « مفهوم موافق » است و در آن ، از حكم لفظ و منطوق جمله به طريق اولويت به حكم چيز ديگرى كه بيان نشده مىرسند . آيه زير نمونهاى از دلالت مفهوم موافق است : « و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را نپرستيد و به پدر و مادر [ خود ] احسان كنيد . اگر يكى از آن دو يا هردو ، به سالخوردگى رسيدند ، به آنها [ حتى ] « اوف » مگو و به آنان پرخاش نكن و به شايستگى سخن گو . » « 1 » آيه با مفهوم موافق و به طريق اولويت ، بر حرمت زدن پدر و مادر دلالت مىكند كه در واقع با معناى نخستين و منطوق جمله ناسازگارى ندارد . « 2 »
235 - و قال عليه السلام : « و اللّه لدنياكم هذه أهون في عيني من عراق خنزير في يد مجذوم . »
ترجمه : به خدا سوگند اين دنياى شما [ كه به انواع حرام آلوده گشته ] ، در ديده من از استخوان خوكى كه در دست بيمارى جذامى باشد ، پستتر است .
شرح : « العراق » برخى آن را به معناى استخوان بدون گوشت دانسته و بعضى ديگر به روده معنا كردهاند . به راستى چهكسى حاضر است روده يا
هامش
( 1 ) .وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماًاسراء / 17 : 23 .
( 2 ) . نك : شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 19 ، ص 66 ؛ شرح مئة كلمة ، ابن ميثم بحرانى ، ص 235 ؛ بحار الانوار ، ج 40 ، ص 232 .