زيانبار دانستهاند . بىشك آنها در اين حالت ناآگاهانه ، به ويژه اگر غارتگران پست و مجرمان قاتل در بينشان رخنه نمايند ، خسارت به بار آورده ، تند روى مىكنند و از انصاف خارج مىشوند .
( الغوغاء ) مردمان پست يا كسانى كه از اين سو و آن سو گرد هم آمدهاند .
( إذا اجتمعوا غلبوا ) [ هرگاه به هم بپيوندند ، پيروز مىشوند ، ] زيرا اجتماع ، سبب نيرومندى است و اگر هيجان و عاطفه ناآگاهانه بر آنها غالب شود ، نيرويى دوچندان مىيابند . ( و إذا تفرّقوا لم يعرفوا ) [ اگر پراكنده گردند ، شناخته نمىشوند ، ] زيرا گمنام شده و صدايشان به گوش نمىرسد .
199 - و قال عليه السلام و اتي بجان و معه غوغاء فقال : « لا مرحبا بوجوه لا ترى إلّا عند كلّ سوأة . »
ترجمه : جنايتكارى را به همراه جمعى از اوباش نزد امام عليه السّلام آوردند .
فرمود : مبارك مباد چهرههايى كه جز به هنگام زشتىها ديده نمىشوند .
شرح : « السّوأة » شرّ يا كار زشت ؛ « لا مرحبا » مفعول مطلق و منصوب .
حس كنجكاوى ، توده مردم را براى ديدن رخدادهاى شگفت و حوادث ناگوار و زشت جمع مىكند . گرچه اين حس در عالمان نيز وجود دارد ، ولى آنها با مطالعه ، تجربه و تفكر و جاهلان با تماشاى وقايع ، آن را ارضا مىكنند .
200 - و قال عليه السلام : « إنّ مع كلّ إنسان ملكين يحفظانه فإذا جاء القدر خلّيا بينه و بينه و إنّ الأجل جنّة حصينة . »
ترجمه : با هر انسانى دو فرشته است كه او را حفظ مىكنند . هنگامى كه