امكان رهايى از اين دلمشغولى نفرتانگيز و تفكر سياه وجود دارد .
143 - و قال عليه السلام : « ينزل الصّبر على قدر المصيبة و من ضرب يده على فخذه عند مصيبته حبط عمله . »
ترجمه : صبر ، به اندازه بلا فرود مىآيد و آنكه در مصيبت [ بىتاب شود و ] با دست بر رانش زند ، اجرش نابود مىگردد .
شرح : ظاهر كلام امام عليه السّلام آن است كه خداوند به ميزان شدت و ضعف بلا ، به انسان صبر مىدهد . با وجود اين ، به گمان من مقصود حضرت ، جز اين است ، زيرا همانگونه كه امام عليه السّلام در حكمتهاى 80 « 1 » و 112 « 2 » بيان فرمود ، سرمنشأ صبر ، عقل و ايمان است [ و نه مقدار مصيبت ] . در حكمت بالا ، امام عليه السّلام به اين واقعيت اشاره مىكند كه سختى صبر به اندازه مصيبتى است كه وارد مىشود . ( ينزل الصّبر ) خداى سبحان ، به اندازه سختى صبر ، خشنودى بر آن را مىبخشد . به حكيمى گفتند : چه مىخواهى ؟ گفت :
مىخواهم كه چيزى نخواهم .
( حبط عمله ) [ كسى كه در بلايا بىتابى كند ] پاداش مصيبتش از بين مىرود ؛ گرچه بر آن صبر كند .
هامش
( 1 ) . « عليكم بالصّبر فإنّ الصّبر من الإيمان كالرّاس من الجسد و لا خير في جسد لا راس معه و لا في إيمان لا صبر معه » ( بر شما باد به شكيبايى كه شكيبايى براى ايمان ، چون سر است بر بدن و ايمان بدون شكيبايى چونان بدن بىسر ، ارزشى ندارد . )
( 2 ) . « لا إيمان كالحياء و الصّبر » ( ايمانى چون حياء و صبر نيست . )