و لا يستحينّ أحد منكم إذا سئل عمّا لا يعلم أن يقول لا أعلم و لا يستحينّ أحد إذا لم يعلم الشّيء أن يتعلّمه و عليكم بالصّبر فإنّ الصّبر من الإيمان كالرّاس من الجسد و لا خير في جسد لا راس معه و لا في إيمان لا صبر معه . »
ترجمه : شما را به پنج چيز سفارش مىكنم كه اگر براى آنها شتران را پر شتاب برانيد و رنج سفر را تحمّل كنيد سزاوار است : كسى از شما جز به پروردگار خود اميدوار نباشد و جز از گناه خويش نترسد ، اگر از او درباره چيزى پرسيدند كه نمىداند ، شرم نكند و بگويد نمىدانم و كسى در آموختن آنچه نمىداند شرم نكند . بر شما باد به شكيبايى ، كه براى ايمان ، چون سر است بر بدن و ايمان بدون شكيبايى چونان بدن بىسر ، ارزشى ندارد .
شرح : امام عليه السّلام در اين حكمت به پنج چيز سفارش مىكند :
2 - ( لا يرجونّ أحد منكم إلّا ربّه ) هيچيك از شما جز به پروردگارش اميدوار نباشد . مراد از « رجا و اميد » در اينجا درخواست و طلب كردن نياز است كه طبعا سبب خوارى و فرومايگى مىشود . از قديم گفتهاند : تقاضا كردن از ديگران - در هر راهى كه باشد - [ سبب ] خوارى است . فروتنى در برابر خدا مايه عزت و مناعت طبع و براى غير او سبب خوارى و فرومايگى است ، زيرا در حقيقت ، فروتنى نيازمندى است در برابر نيازمندى ديگر و پذيرش منت بينوايى از بينوايى مانند خود . امام زين العابدين عليه السّلام در مناجات خويش چنين مىگويد : « خداوندا مرا طاقت بر سختى و مشقت ، شكيبايى بر بلا و قدرت بر تنگدستى نيست . پس روزيم را باز مدار و مرا به خلق خود وامگذار ، بلكه
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص١٢٣