استفاده مىكردند . قواعد وزارت و مسئوليتهاى وزير در تاريخ اسلام براى نخستين بار در دوره عباسى پديد آمد . « 1 » ابن ابى الحديد مىگويد : « اصطلاح كاتب در اين بخش از نامه امام به معناى وزير است كه در آن دوره به كارهاى امير رسيدگى مىكرد و جانشين و قائممقام او به شمار مىرفت . » « 2 »
امام در اين بخش به بيان شرايط وزيران مىپردازد :
1 - ( على أمورك خيرهم ) امام در بحث از سمتهاى قبلى به ضرورت امتحان و آزمودن آنها اشاره كرد تا صلاحيت آنها براى آن سمتها به اثبات رسد ؛ اما در اينجا از امتحان ياد نكرده و تنها به ضرورت شايستگى و نيكوكارى آنها اشاره كردهاند . امروزه نيز همه دولتها در شرق و غرب ، پستهاى وزارت را بدون امتحان و براساس حسن سابقه افراد به آنان واگذار مىكنند . امام در اينباره در كلمات قصار خود مىفرمايند : « گروهى ، منكر را با دست و زبان و قلب انكار مىكنند . آنان تمامى خصلتهاى نيكو را در خود گرد آوردهاند ؛ گروهى ديگر ، منكر را با زبان و قلب انكار كرده ، ولى دست به كارى نمىبرند . چنين كسانى دو خصلت از خصلتهاى نيكو را گرفته و ديگرى را تباه كردهاند . برخى منكر را تنها با قلب انكار كرده و با دست و زبان خويش كارى نمىكنند . اينان دو ويژگى را كه شريفتر است ، تباه ساختهاند و يك خصلت را به دست
هامش
( 1 ) . نك : مبادئ نظام الحكم فى الاسلام ، عبد الحميد متولى : 279 و نيز براى آگاهى بيشتر نك : نظام الحكم فى الاسلام ، محمد مهدى شمس الدين .
( 2 ) . شرح نهج البلاغه : 17 / 79 .