شكى نيست كه انتخاب افراد در مناصب دولتى براساس رابطه دوستى و نزديكى ، نوعى خيانت است كه از هواى نفس ناشى مىشود . بديهى است كه شايستگى افراد در آگاهى و امانتدارى آنها است كه جز از راه امتحان آشكار نمىشود . ( و توخّ منهم أهل التّجربة و الحياء من أهل البيوتات الصّالحة . . . المتقدّمة ) منظور از تجربه در اين بند ، آگاهى و شناخت است كه شرط نخست شايستگى است . شرط دوم ، امانتدارى است كه واژه « حياء » به آن دلالت دارد .
حياء سبب مىشود كه افراد از دست زدن به كارهاى زشت و خيانت شرم و از آنها دورى كنند . پيامبر خدا مىفرمايد : « هركس فردى را از بين گروهى براى كارى برگزيند و شخص ديگرى شايستهتر از او در بين آنان باشد ، به خدا و پيامبرش و مؤمنان خيانت كرده است . » « 1 » امام در ادامه به انتخاب مأموران دولت از خانوادههاى سرشناس اشاره مىكند : ( فإنّهم أكرم أخلاقا و أصحّ أعراضا و أقلّ في المطامع إشراقا ) . اين توصيه تنها از اين جهت است كه اين افراد معمولا براى حفظ آبروى خانوادگى به خيانت رو نمىآورند . به هررو ملاك انتخاب افراد ، شايستگى ذاتى آنها است كه تنها از راه آزمودن به دست مىآيد و روابط خانوادگى و سرشناسى در آن نقشى ندارد .
( ثمّ أسبغ عليهم الأرزاق فإنّ ذلك قوّة لهم على استصلاح أنفسهم . . . ) ضمير « عليهم » به كارگزاران بازمىگردد . اين بند واضح و روشن است و نيازى به توضيح بيشتر ندارد . تنها يادآور مىشوم كه توصيه به تأمين نيازهاى
هامش
( 1 ) . « من استعمل رجلا من عصابة و فى تلك العصابة من هو ارضى للّه منه فقد خان اللّه و رسوله ، و خان المؤمنين » المستدرك على الصحيحين : 4 / 104 ح 7023 ؛ مجمع الزوائد : 5 / 211 ؛ المعجم الكبير : 11 / 114 ح 11216 ؛ السنن الكبرى ، بيهقى : 10 / 118 ح 20151 .