خود ، كارگزار امام است ؛ گرچه سخنان امام قابل تعميم بوده و درباره همه كارگزاران در هرردهاى صدق مىكند . ( فاستعملهم اختبارا و لا تولّهم محاباة و أثرة ) كارگزاران دولت ، اجير و نماينده مردم هستند و بايد نسبت به حفظ مصالح آنان امين و قابل اطمينان باشند . براى همين بايد آنان برپايه صلاحيت و توانايى ذاتى و نه صرف دوستى و رابطه نزديكى برگزيده شوند . اين سفارشها از روى تأكيد گفته شده است ؛ زيرا كارگزاران امام خود افرادى امين و معتمد هستند و بديهى است كه آنان نيز كارگزارانى با همين ويژگىها انتخاب مىكنند . از سوى ديگر براى اداره درست امور دولت ، راهى جز انتخاب افرادى امين و قابل اطمينان نيست . امام در جاى ديگرى مىفرمايد :
« امور رعيت جز با وجود واليانى صالح به نيكى نمىگرايد و حكومت جز از راه استوارى رعيت به ثبات و استقرار نمىگرايد . » « 1 » ارسطو نيز به اسكندر گفته بود : « هيچ راهى براى استوارى امور مردم جز از راه اصلاح واليان نيست و هيچ چيزى براى فساد امور مردم مانند فساد واليان نيست . والى در بين مردم همانند روح در جسد است و نقش سر در بدن را ايفا مىكند . پيشوايان ، پيروان خود را به راستى مىگرايند ؛ ولى پيروان چنين تأثيرى بر پيشوايان ندارند . » « 2 » در ريشهيابى علل عقبماندگى و فساد جامعه همواره به فساد زمامداران و حاكمان برمىخوريم .
( فإنّهما جماع من شعب الجور و الخيانة ) ضمير تثنيه در « انهما » به « المحاباة و الأثرة » بازمىگردد . در برخى نسخهها به صورت « انهم » آمده كه اشتباه است .
هامش
( 1 ) . « فليست تصلح الرعية الا بصلاح الولاة ، و لا تصلح الولاة الا باستقامة الرعية » نك : شرح خطبه : 216 .
( 2 ) . نك : شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد : 17 / 55 به بعد .