همبستگى و تعاون در رسيدن به اهداف و مصالح مشترك استوار نمىگردد .
جامعه همانند ساختمان بزرگى است كه هريك از افراد آن به منزله آجرها و هريك از خانوادهها به منزله ديوارها و هرگروهى به منزله اتاقهاى آن است . هر جامعهاى بدون تعاون و همبستگى به آشوب كشيده شده و خراب و ويران مىشود . هميارى گروههاى اجتماعى به شكلهاى مختلف پديدار مىگردد . براى مثال ، كشاورزان و صنعتگران با يكديگر و هريك از آن دو با تاجران و هريك از آن سه گروه با مصرفكنندگان در ارتباط هستند و به همين ترتيب همه آن گروهها با پزشكان و مهندسان و دانشمندان و معلمان مرتبطند . از سوى ديگر همه شهروندان بايد وظايف عمومى خود مانند خدمت سربازى ، پرداخت ماليات و ديگر وظايف را انجام دهند .
امام پس از اشاره به ضرورت همبستگى طبقات اجتماعى و نياز هريك به ديگرى به ذكر هريك از اين طبقات مىپردازد :
1 - ( جنود اللّه ) امام از سپاهيان با عنوان سربازان خدا ياد مىكند ؛ زيرا آنان در راه دفاع از دين و مسلمانان جهاد مىكنند .
2 - ( كتّاب العامّة و الخاصّة ) كاتبان و ديوانسالاران گاه در زمينه امور عمومى مانند ماليات و غير آن كار مىكنند و گاه در امور خاصى مانند قضاوت و فرماندهى سپاه و . . . به وظايف ادارى مىپردازند .
3 - ( قضاة العدل ) جانلاك ( م 1704 ) فيلسوف انگليسى ، انديشه تقسيم قوا را مطرح كرد . وى از دو قوه مقننه و مجريه ياد كرده بود . پس از او مونتسكيو قوه قضاييه را نيز بر آن دو افزود و پيشنهاد داد هرسه قوا از يكديگر تفكيك شوند تا آزادى و حقوق مردم تضمين شود . امام
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 416
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٤١٦