ساختار ادبى
رويد : چهار نقش براى آن گفته شده است : نخست آنكه اسم فعل باشد و دوم آنكه صفت قرار گيرد و در فرض سوم حال است و چهارم آن است كه مفعول مطلق باشد .
كأنّ قد : « كأن » از حروف مشبهة بالفعل است كه مخفف شده و اسم آن ضميرشان محذوف است .
يقينا : مفعول مطلق است .
ربّ : حرف جر است و نياز به متعلق ندارد ؛ زيرا نقش نحوى ندارد .
طلب : مبتدا و مرفوع است .
اياك : مفعول براى فعل محذوف است كه در آغاز به صورت ضمير پيوسته بوده و با حذف شدن فعل ، به شكل گسسته درآمده .
شرح و تفسير
( رويدا يسفر الظّلام كأن قد وردت الأظعان . . . ) هيچچيز مانند مرگ به آدمى نزديك نيست . هركس امروز از آن برهد ، فردا يا فردايى ديگر به آن خواهد رسيد و آنگاه حقايق براى غافلان آشكار گشته و حسرت و پشيمانى ، آنان را در بند مىگيرد . ( أنّ من كانت مطيّته اللّيل و النّهار فإنّه يسار به و إن كان واقفا ) همه انسانها به سوى خانه گور در سفر هستند و دنيا گذرگاه رسيدن به اين خانه تاريك و آرام است . حركت آدمى در اين سفر در خواب نيز ادامه دارد و مرگ ، عمر آدمى را روزبهروز مىخورد تا آنكه هنگام نفس آخر رسيده و