آغوش پيامبر را در اختيارش نهاده و او را پيشواى پرهيزكاران پس از خود قرار داده است . » « 1 » عقاد مىگويد كه انسان مسلمان بايد ابتدا به مسئوليتها و تكاليف خود بينديشد و آنها را به خوبى و با دقت شناسايى كند و سپس به انجام درست آنها بپردازد كه تنها در اين صورت بار مسئوليت از دوشش برداشته مىشود . سپس مىتواند به كارهاى مستحب ديگرى بپردازد ؛ چه اين كه كارهاى مستحبى در صورت زيانرسانى به واجبات ، بىارزش بوده و سبب نزديكى به خدا نمىشوند .
منظور امام از « الاولون من آبائك » پدران امام حسن عليه السّلام و نيكوكاران خاندان پيامبر مانند على و ابو طالب و عبد المطلب عليهم السّلام است . ( فإن أبت نفسك أن تقبل . . . ) تو بايد ادامهدهنده راه پيشينيان نيكوكار خود باشى . مطالعه و خواندن شيوه زندگى و نگرش گذشتگان براى كسب آگاهى و تجربه سودمند است ؛ اما به شرطى كه با نگاه بىطرفانه صورت گرفته و بدون تعصب به تمييز درست از نادرست پرداخته شود . ( و إن لم يجتمع لك ما تحبّ من نفسك . . . ) هنگامىكه ويژگى حقمدارى و شايستگى علمى در تو فراهم آمد ، حال مىتوانى درباره مسايل حكم كنى و درستى و نادرستى آنها را ارزيابى كنى . ( فاعلم أنّك إنّما تخبط العشواء ) بدون هدايت و آگاهى سخن مىگويى و كار مىكنى . ( و ليس طالب الدّين ) نبايد جاهلانه سخن گفت . ( و الإمساك عن ذلك أمثل ) پرهيز از سخن جاهلانه تكليفى عقلى و شرعى است .
هامش
( 1 ) . كتاب عبقرية الامام ، فصل مربوط به اسلام على عليه السّلام .