كارهاى نيك براى خود گنجينه كن تا جايگاهى نيكو براى خويش در آخرت بسازى و اگر چنين نكنى ، جز پشيمانى و حسرت نخواهى داشت .
( و لا تبع آخرتك بدنياك ) به سودهاى زودگذر اهميت نده و نسبت به پيامدهاى سخت و رنجآور آنها نگران باش ؛ چه اينكه بهترين كارها آن است كه از پيامدهاى بدش در امان باشى . در سخنى حكيمانه آمده است : « داناترين مردم كسى است كه از عواقب امور آگاه است و خردمندترين آنها كسى است كه عواقب را به چشم ديده و به اقتضاى آنها عمل كند . » ( و دع القول فيما لا تعرف ) كسى كه بدون دانش و از روى غير هدايت ، سخن مىگويد همانند كسى است كه بدون اسلحه مىجنگد . آزادى بيان براى كسانى نيست كه بدون انديشه و تامل در پيامدهاى حرفهايشان سخن مىگويند و حتى عالمان نيز گاه بايد سكوت گزينند و اين سكوت از سخن گفتن شايستهتر و سزاوارتر است . پيش از اين نيز در اينباره سخن گفته شد . « 1 » ( و الخطاب فيما لم تكلّف ) اگر از كس ديگرى سوال شده است ، تو خود را داخل ماجرا نكن و از فضولى و كنجكاوى بى جا بپرهيز ؛ حتى اگر خود را سزاوارتر و داناتر به پاسخ بدانى .
به راستى اگر چنين كنى و آنگاه پرسشگر به تو بگويد كه با تو نبودم ، چه حالى به تو دست خواهد داد ! ( و أمسك عن طريق إذا خفت ضلالته . . . ) اگر به درستى كارى شك دارى ، خود را داخل آن نكن و از شرايط ناشناخته بپرهيز و بترس و هيچ سخنى را جز در صورت يقين به درستى آن مگو ! اگر به اين
هامش
( 1 ) . شرح خطبه : 96 .