ساختار ادبى
فنفسك : فعل تحذير به آن نصب داده و در اصل چنين بوده است : « احذر نفسك » .
حيث : فعل محذوف محلا به آن نصب داده است .
شرح و تفسير
( فاتّق اللّه فيما لديك و انظر في حقّه عليك ) اى معاويه درباره اموال مسلمانان و سرنوشت و مصالح آنان كه تو بر آنها چيره شدهاى ، از خدا بترس كه آنها حقوقى واجب بر تو از سوى خدا و مردم است . ( و ارجع إلى معرفة ما لا تعذر بجهالته ) منظور از معرفت در اينجا طاعت است . امام به معاويه مىگويد كه از تفرقهافكنى پرهيز كرده و به طاعت درآيد . اى معاويه ، تو مىدانى كه فتنهانگيزى از بزرگترين گناهان است و خداوند ، عذر ندانستن را از تو نخواهد پذيرفت ؛ زيرا تو به خوبى از واقعيت خبر دارى و دروغ مىگويى .
عقاد مىگويد : « معاويه اگر مىتوانست بين هريك از افراد دربارش با ديگرى تفرقه اندازد ، چنين مىكرد . . . تاريخ در داورى بر او جز تفرقهافكنى برايش نخواهد نوشت . . . او امت را گروهگروه و پارهپاره ساخت و ديگر وحدت دوباره آن ممكن نبود . » « 1 »
( فإنّ للطّاعة أعلاما واضحة و سبلا نيّرة و محجّة نهجة ) نشانه طاعت در تلاش بر ايجاد وحدت و هميارى براى تحقق مصلحت اسلام و مسلمانان ديده مىشود . اين كار جز از مخلصان نيكوكار به انجام نمىرسد و معاويه از آنان
هامش
( 1 ) . معاوية بن ابى سفيان ، انتشارت دار الهلال : 42 .