است ؟ مهاجران و انصار چه ربطى به تو دارند ؟ تو آزادشدهاى فرزند آزادشده هستى ! تو و پدرت با اسلام و پيامبر اسلام جنگ كرديد و سپس از روى ناچارى تسليم اسلام شديد .
( فما عليك غلبة المغلوب ، و لا ظفر الظّافر ) خودت را به زور بين من و آن دو خليفه قرار نده كه چه پيروز شوى و چه بازنده ، فرقى براى تو نمىكند كه پيشى گرفتن آنان بر من و يا پيشى من بر آنان مايه پيروزى تو نمىباشد و تنها باعث خوارى تو است . ( ألا ترى غير مخبر لك ) چرا كه شخصى مثل من با شخصى مثل تو سخن نمىگويد . ( و لكن بنعمة اللّه أحدّث ) اين فقره از نامه به اين آيه اشاره دارد : « و اما نعمت پروردگارت را بازگو » « 1 »
( أنّ قوما استشهدوا فى سبيل اللّه تعالى من المهاجرين و الأنصار . . . ) پاداش شهيدان در راه خدا ، بزرگ و گرانقدر است ؛ چرا كه نزد خداوند زنده هستند و روزى مىگيرند . ( حتّى اذا استشهد شهيدنا قيل ، سيّد الشّهداء . . . ) هرشهيدى يك امتيازى دارد كه به او پاداش داده مىشود اما شهيدى كه از خاندان پيامبر است ، برترى نسبت به ساير شهيدان دارد و هيچ مسلمانى آن را انكار نمىكند و دليل آن اين است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، حمزه بن عبد المطلب را سرور و سالار شهيدان ناميد و هفتاد مرتبه بر او تكبير گفت ؛ درحالىكه با هيچكدام از شهيدان انصار و مهاجران اينگونه رفتار نشد و بيش از هفت مرتبه به آنان تكبير گفته نشد و هيچ لقبى به آنها داده نشد . « 2 » ابن ابى الحديد مىگويد :
هامش
( 1 ) .وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْضحى / 93 : 11 .
( 2 ) . نك : شرح مسند ابى حنيفة : 526 ؛ كتاب الام ، امام الشافعى : 1 / 305 ؛ شرح سنن نسائى : 4 / 61 ؛ فتح القدير : 2 / 387 ؛ ذخائر العقبى : 184 ؛ الثمر الدانى : 272 ؛ المجموع : 5 / 265 ؛ الاحكام امام