انسانى به اندازه كوشش و تلاش خود به جزاى اعمال خود مىرسد . هر انسانى پاداش تلاش خويش را مىگيرد و شخص نيكوكار و بدكار در عدل الهى يكسان نيستند .
اصرار به درگاه خداوند
امام زين العابدين نوه امام على عليه السّلام فرمود : « اگر خداوند پيامى فرستد كه يك نفر را به عذاب مىرساند ، بيمناك مىشوم كه مبادا من باشم و يا اگر يك نفر را ببخشايد آرزو مىكنم ، آن شخص من باشم . اگر قرار باشد به قطع مرا عذاب كند ، تلاشم را افزون مىكنم و خود را بازخواست مىكنم ؛ شايد كه از عذاب الهى در امان بمانم » « 1 » اين بدان معناست كه امام هرگز از رحمت خداوند نوميد نمىشود ؛ حتى اگر تقدير الهى چنين باشد كه دچار عذاب خواهد شد . . . در خطبه صد و شصتم درباره فلسفه ترس و خواهش از خدا سخن رفته است .
( و أعلم يا محمّد بن ابى بكر أنّى قد وليتك أعظم أجنادي فى نفسي أهل مصر ) منظور از واژه « أجناد » در اينجا ناحيهها و بخشهاست . سخن امام بر دوست داشتن مردم مصر دلالت مىكند . شايد دليل اين علاقه ، انقلاب مردم مصر بر فرمانرواى ستمگرشان ، عبد اللّه بن ابى السّرح بود كه مردم مصر را عليه خليفه سوم ، عثمان شوراند . « 2 » ( فأنت محقوق أن تخالف على نفسك ) منظور
هامش
( 1 ) . « لو انزل اللّه تعالى كتابا انه معذب رجلا واحدا خفت ان اكونه ، او انه راحم رجلا واحدا لرجوت ان اكونه ، او انه معذبى لا محالة ، ما ازددت الا اجتهادا ، لئلا ارجع الى نفسى بالملامة » شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد : 2 / 100 و 15 / 167 .
( 2 ) . البداية و النهاية : 7 / 152 ؛ الكامل فى التاريخ : 3 / 43 ؛ تاريخ طبرى : 5 / 49 .