2 - حديث كرد براى من پدرم از . . . از حضرت رضا عليه السّلام كه ميفرمود :
دوست ( و دليل و راهنما و خيرخواه ) هر كسى عقل اوست ، و بزرگترين دشمن هر انسانى جهل و نادانى اوست « 1 »
باب هشتاد و نهم علت آنكه كف دست مو ندارد
1 - حديث كرد ما را . . . از هشام بن الحكم كه گفت پرسيدم از حضرت صادق عليه السّلام كه : علت چيست كف دست مو ندارد و در پشت دست مو روئيده مىشود ، فرمود : براى دو علت يكى آنكه چون كف دست به همه چيز كشيده مىشود مو نميرويد مانند زمينى كه روى آن بسيار راه روند كه محصول و گياهى در آن نميرويد ، و ديگر آنكه چون كف دست براى فهميدن نرمى و زبريست و ( بلطف خداوند ) مو در آن روئيده نشده تا انسان بتواند با كمال خوبى زبرى و نرمى أشياء را درك نمايد ، زيرا ( يكى از اسباب ) بقاى خلق وابسته به همين است .
هامش
« 1 » زيرا صديق و رفيق هر كسى او را بسعادت و منفعت ميكشاند و دفع ضرر و شرّ و بديها را از وى مينمايد ، و دشمن برعكس اينها است ، و اين صفت كه بيان شد در عقل و جهل قوىتر و شديدتر است زيرا بسبب عقل آدمى بخير و خوبى ميرسد ، و آنچه را كه سعادت و خوشبختى و يا شقاوت و بدبختى در بردارد به انسان مىفهماند و بطريق هدايت و رشد راهنمائى مىكند و بين حق و باطل تميز ميدهد ، و بسبب عقل عبادت خداى مىشود و بهشت بدست مىآيد چنان كه در ( 1 - 11 ) كافى نقل مينمايد كه از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند عقل چيست ، فرمود :
العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان
و در مقابل بواسطهء جهلست كه انسانى راه طغيان و گمراهى را مىپيمايد و در وادى هلاكت و نادانى دچار و گرفتار مىشود ، و هم بسبب جهلست كه مردم پيروى شيطان مينمايند و غضب خدا را كسب ميكنند .
پس بسيار مناسب و بمورد است كه حضرت رضا عليه السّلام بعقل تعبير بصديق و بجهل اطلاق دشمن فرموده .
و در ( 26 - 1 ) كافى از حضرت صادق عليه السّلام نقل مينمايد كه حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله بعلى عليه السّلام ميفرمود يا على فقرى سختتر و بدتر از جهل نيست و ثروتى پر منفعتتر از عقل نيست .