و جواب و ) تحيّت ، تحيّت تو و فرزندان تو باشد تا روز قيامت « 1 » .
باب نود و يكم علت سرعت انتقال و تفاوت فهم مردم
1 - حديث كرد ما را پدرم از . . . از إسحاق بن عمّار كه گفت عرضكردم به حضرت صادق عليه السّلام كه : گاهى با بعضى از مردم سخن ميگويم و هنوز قسمتى از مطلب خود را نگفتهام مىبينم تمام مطلب مرا فهميده ، و با بعضى ديگر از مردم تكلم مينمايم و هر وقت تمامى مطلب خود را گفتم آن وقت به همان نوع كه با او سخن گفتهام سخن مرا مىفهمد و تكرار مىكند ، و گاه با بعضى از مردم مطلبى را ميگويم با اينكه تمام آن را ميگويم و مطلب من بپايان ميرسد باز او نمىفهمد ، بلكه ميگويد
هامش
« 1 » سلام نمودن به ديگران يكى از دستورات مؤكد شارع مقدس اسلامست و زياد سفارش در بارهء آن نمودهاند كه بر ناظرين أخبار خاندان عصمت و اهل بيت رسالت مخفى و پوشيده نيست و موجب دوستى و محبت مىشود و ايجاد صميميت مينمايد و جواب سلام را واجب شمرده تا جايى كه در وسط نماز جواب سلام را بايد گفت ، و هم فرمودهاند در غير نماز بايد بجواب سلام جمله اى اضافه كرد مثلا سلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته در جواب سلام عليكم ، و قرآن ميفرمايد : * ( وَإِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها ) * ، هر گاه كسى بشما تحيّتى گفت بايد شما در جواب تحيتى بهتر يا آنكه مثل او تحيت گوئيد و در تفسير البرهان و مجمع البيان و على بن إبراهيم گويند مراد از تحيت سلام است .
و در البرهان از شيخ صدوق از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام نقل مينمايد ( ملخصا ) كه آن حضرت نهى شديد فرموده مسلمانان سلام نكنند به يهوديها و ارمنيها و مجوس و بت پرستان و شرابخوار و كسانى كه با نرد و شطرنج بازى ميكنند و ملوط و شاعرى كه هجو زنان پاكدامن و عفيف كند و رباخوار و فاسق ( مثل ريشتراش ) .