اجازه نمىداد ، قواى خود را در مغرب متمركز كنند ، و به اين جهت لشكركشى اباقا به مرعش و علاء الدين سردار مغول به حرّان بىنتيجه ماند . همين آشفتگى اوضاع ، ايلخان را ناگزير ساخت ، كه پس از مرگ داود پنجم شاه گرجستان به سال 1269 يا 1270 م ، در سال 1272 م پسر وى ديمتريوس دوم را كه ، سالهاى متمادى او را در دربار ايلخان به گرو نگه داشته بودند ، به تخت بنشاند ، و منكوبردى ( متوفى 1282 م ) را به قيمومت وى بگمارد « 1 » . در ارمنستان صغرى نيز پس از مرگ تكفور حاتم اول « 2 » ، پسرش لئون سوم ، كه تازه از زندان مصريان آزاد شده بود ، به شاهى رسيد .
اباقا در سال 671 خواست با لشكركشى خطرى را ، كه در سوريه ويرا تهديد مىكرد ، دفع كند ، اما سپاهيان وى در 18 جمادى الاول 671 در نزديكى الرّحبه ، كه در كنار فرات واقع است ، شكست خوردند و جينقار فرمانده سپاهيان به قتل رسيد ، به اين ترتيب قلعهء البيره نيز از دست مغولان رفت « 3 » . در شرق و غرب قلمرو مغول تجاوز از حدود طبيعى و جغرافيائى ميسر نبود . شباهت وقايع در اين مورد كاملا آشكار است .
سپاهيان مصر در سال 1275 م . بار ديگر به حركت درآمدند . ميان معين الدين سليمان پروانه « 4 » وزير اعظم ، و پدرخواندهء سلاطين سلجوقى ( و به روايتى نيز برادر همسرشان ) ، كه از 649 ه . ق . فرمانروائى سينوب ، سامسون و جانيك را به عهده داشت ، واجاى و جانشين وى بغا والييان مغول نزاع درگرفت . وى در نتيجه بهطوريكه منابع مصرى با قطعيت ، و منابع ايرانى با ترديد گزارش مىدهند ، با الملك الظهير
هامش
( 1 ) -Allen 118 ; Kartlis chovreba I 409 f .( 2 ) - مقريزى / كاترمر ج 1 ، 2 ، 100 .
( اين مورخ مرگ تكفور حاتم را 21 محرم 668 گزارش مىدهد ) .
( 3 ) - ابو الفدا ج 5 : 30 ، مقريزى / كاترمر ج 2 ، 1 ، 111 - 101 ؛ ابن اياس ج 1 : 108 ؛ وصاف / هامر ج 1 : 178 - 176 ؛Anom . Uzluk 56 - 59 ; Baypars Tarihi 7 f . , 17 - 19 , 29 f .( 4 ) - مقريزى / كاترمر ج 1 ، 2 ، 141 ، حاشيهء 175 ؛Kartlis chovreba I 411؛Stiothmann 34 ; Ahmet Temir : Anadolu , da Ilhani Valilerden Samagar Noyan , in « F . Koprulu Armagani » , Konstantinopel 1953 , 495 - 500 ; Togan , Geris 224 f .