دانست به اين سبب اباقا با تبعيد شمس الدين آگاهانه خواسته است ، سرزمين وى را ، كه پيوسته منبع طغيان بود ، ويران سازد .
در حالىكه صفحات شرقى قلمرو ايلخان دستخوش اين كشمكشها بود ، در سرحدات غربى نيز آرامشى ديده نمىشد . اما بخت با اباقا يار بود ، و بحبوحهء جنگ و جدال در شرق و غرب همزمان نمىشد . سه كشور مخاصم قلمرو ايلخان را همچنان در ميان گرفته بودند . پس از مرگ هلاكو ، شاهان مملوك دوباره حملات خود را به سوريه آغاز كردند .
در سال 664 ه . ق . سردار آنان سم الموت به شمال لشكر كشيد « 1 » ، و كمى پس از آن سلطان الملك الظهير ، كه بعد از نبرد عين جالوت ، قتوز فاتح را به ضرب خنجر از پاى درآورده ، و خود سررشتهء امور را به دست گرفته بود - وى جنگجوئى برجسته و فرمانروائى با تدبير بود - به ارمنستان صغرى تاخت ، تا شاه آن سامان را به جرم وفاداريش در برابر مغولان ، گوشمالى دهد . سپاه ارمنستان شكست خورد ، يكى از شاهزادگان به قتل رسيد ، و لئون وليعهد دستگير شد « 2 » ، اما شاه ارمنستان توانست با آزاد كردن سنقر الاشكر سردار مملوك وليعهد را بازستاند .
اين تنها پيروزى مصريان نبود . بوهموند چهارم شاه انطاكيه در 4 رمضان 666 ه . ق .
شهر و كشورش را ترك كرد ، و به طرابلس گريخت و شش سال بعد در آنجا جان سپرد .
در نتيجه كوشش واقعى جهت برقرارى رابطه ميان مغولان و شاهان مغربزمين صورت گرفت ، اما طوفانهاى سخت مانع آن بود ، كه يعقوب اول پادشاه اراگن بتواند آنطور كه پيشبينى شده بود ، در سال 668 ه . ق . نيرو پياده كند « 3 » . اوضاع آشفتهء شرق به مغولان
هامش
( 1 ) -Vahram Rabun 19 ; Vartan 311 f . Malachias 43 ; Bar Hebraeus 522 - 525؛ مقريزى / كاترمر ج 1 : 2 ، 36 - 33 ، 41 ، 54 ص ب ؛ ابن اياس 104 .
( 2 ) -Mhithar / Brosset 108 ; Vahram Rabun 20 - 23؛ مقريزى / كاترمر ج 2 : 1 ، 100 .
( 3 ) - ابن فوطى 355 ؛ مقريزى / كاترمر ج 1 ، 2 ، 76 ص ب . - براى آگاهى از جزئيات اين لشكركشى نافرجام ر ك :Reinhold Rohricht : Die Kreuzfahrt des Konigs Jakob I . von Katalonien ( 1269 ) in : Mitt . d . Inst . f . Ost . Gesch . XI ( 1890 ) , S . 372 - 395 .شاه انگلستان نيز در آن موقع مقدمات حمله به ارض مقدس را فراهم مىآورد . ر ك :Turner 45 - 47