گاهگاه به صورت خام در زير زين جاى داده مىشد ، و پس از مدتى صرف مىگرديد « 1 » ، اما اين كار عموميت نداشت ، مغولان معمولا گوشت را مىپختند . در حالى كه تمام حاضران روى زمين مىنشستند « 2 » ، از گوشتى كه در درون ديگى قرار داشت ، مىخوردند .
منابع تاريخى حكايت دارد ، كه مغولان در هنگام غذا به هيچوجه حفظ آداب نظافت را نمىكردند . به هريك از حاضران يك قطعه گوشت داده مىشد « 3 » ، و او آن را با دست و اغلب بىآنكه به قطعات كوچكتر تقسيم كند ، مىخورد . بريدن گوشت ، حتى وقتى كه ميزبان آن را در اختيار مهمان مىگذارد ، مجاز نبود و بهطورى كه ناظران گزارش دادهاند ، خوردن گوشت به اين صورت همراه با ناملايمات فراوان بود . مقدار گوشتى كه مصرف نمىشد ، معمولا براى زمانهاى بعد در درون خيكى جاى مىگرفت .
مغولان در صورت ضرورت اسبهاى خود را زخمى مىكردند ، و از اين زخمها خون آنها را مىمكيدند « 4 » . و نيز آنان به روايت رشيد الدين و مورخان مغربزمين گوشت انسان را مىخوردند « 5 » . اما اين قوم در تحمل گرسنگى نيز استاد بوده است « 6 » .
اگرچه مغولان در آغاز مىكوشيدند ، كه با نحوهء تغذيهء مسلمانان از جمله كشتار شرعى گوسفند مخالفت كنند « 7 » ، ولى آنان پس از مدتى شيوهء غذا خوردن مردم مغلوب را پذيرفتهاند . اين وضع در ايران نيز به وجود آمد ، و مغولان نحوهء استفاده از آرد « 8 » و خوردن نان را كه برايشان تازگى داشت ، در اين سرزمين آموختند . برنج و ماهى نيز كه خوردن آن در مناطق مختلف ايران كاملا متداول بود « 9 » ، به احتمال قوى مواد غذائى مورد علاقهء مغولان شد « 10 » .
هامش
( 1 ) -Matthaeus Parisiensis VI 114 f . ; Joinville 268( 2 ) -Zyriak 248 f .؛Jordanus 9 f .( 3 ) -J . P . Carpini / Wyngaert 48 f .( 4 ) - ابن بطوطه ج 3 : 24 .
( 5 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 20 ؛J . P . Carpini / Wyngaert 47 f . , 56( 6 ) -Zyriak 248( 7 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 62 ؛Polo / Lemke 243( 8 ) -Joinville 266. - ر ك :Malachias 8 ; Kcartclis chovreba 343؛ عمرى / قسطنطنيه 65 ر .
( 9 ) - ر ك : عمرى / كاترمر 294 ؛ قزوينى ج 2 : 102 ، 237 ؛Polo / Yule I 107( 10 ) - ابن بطوطه ج 2 : 129 .