اين اوضاع ، و نيز لزوم وجود سپاهى دائم ، ايلخانان را مجبور كرد ، كه به سپاهيان معمولى نيز مواجب پرداخت كنند . اين پرداخت مواجب نخست به صورت تسليم آذوقه به مقدار معين بود . اما اين سهميههاى ماهيانه بسيار ناچيز بود ، و گذشته از آن در زمان گيخاتو به علت سياست ناصحيح اقتصادى ايلخان و نيز اختلاس فرماندهان بزرگ پرداخت سهميهء آذوقه يكسره متوقف ماند « 1 » . غازان وارث چنين وضعيتى شد ، و در سال 699 ه . ق . يكى از اسراى مغولى در پاسخ سؤال سلطان مصر دربارهء مواجب وى به سلطان چنين گفت : « مغولان به سبب دينار و درهم به خان خود خدمت نمىكنند ، بلكه آنان با رغبت و داوطلبانه نسبت به او وفادار هستند » « 2 » . غازان حقيقتا نخست مىخواست ، كه به سپاهيانش مواجب نقدى بپردازد ، اما اين كار آنچنان خزانهء دولت را تهى ساخت ، كه او به زودى از آن صرفنظر كرد .
به اين ترتيب غازان تصميم گرفت ، كه مزد سپاهيان را از راه واگذارى اقطاعاتى ، كه در نزديكى اردوگاههاى آنان بود « 3 » ، به آنها بپردازد « 4 » .
طبق اين قانون چنين مقرر گرديده بود : مقاطعات به يك واحد 1000 تنى ، كه در تحت فرماندهى امير هزاره قرار دارد ، واگذار مىگردد و آنان در ظرف سه ماه آلات و ادوات كشاورزى ، اسب و بذر دريافت مىدارند « 5 » . زمينها در دفاتر مخصوص ثبت مىگردد ، و اسناد رسمى مقاطعه صادر مىشود . تقسيم اراضى در ميان سپاهيان به كمك يكى از بيتكچيان انجام مىشد ، و او موظف بود ، كه افراد شايسته را براى دريافت زمين انتخاب كند . اهداء و فروش زمينها ممنوع بود ، و براى جلوگيرى از اين كار رونوشت اسناد نزد امير هزاره نگاهدارى مىشد « 6 » .
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 320 ر ؛ خواندمير ج 3 : 61 .
( 2 ) - ميرخواند ج 5 : 124 .
( 3 ) - رشيد الدين / وين 317 چ ؛ خواندمير ج 3 : 61 .
( 4 ) - رشيد الدين / وين 314 چ ص ب .
( 5 ) - رشيد الدين / وين 315 ر . - ر ك :Vladimircov , Obsc . stroj 112( 6 ) - رشيد الدين / وين 316 چ . - ر ك :Barthold , Ani . 150 f .