حسين بن على بن ابيطالب ( ع ) سهيم بودهاند ، سرزنش مىكند « 1 » ( اهالى دمشق اين تهمت را بلافاصله رد كردند ) و اين خود نشان مىدهد ، كه غازان سنى متعصبى نبوده است .
چون الجايتو ، كه در آغاز سلطنتش دستور قتل يكى از واعظان تندرو شيعه را داده بود « 2 » ، در حدود سال 700 ه . ق . خود به اين جامعهء مذهبى پيوست ، كوشيد تا به رسم شيعيان اهل سنت را تحتفشار قرار دهد ، و به همين سبب در بغداد ، اصفهان ، شيراز و شهرهاى ديگر با مقاومت سرسختانهاى روبرو شد « 3 » ، و نتوانست در مدت كوتاهى كه از زندگيش باقى مانده بود ، آن را درهم شكند .
الجايتو با انتصاب سيد تاج الدين ابو الفضل محمد به منصب نقابت شيعيان در بين النهرين ، رى ، خراسان و بقيهء مناطق ايران مستقيما در ادارهء امور جامعهء مذهبى شيعيان دخالت كرد . تاج الدين در اين منصب اختيار داشت ، كه اصالت گفتهء كسانى را كه خود را از اعقاب حضرت على ( ع ) مىشمردند ، بررسى كند ، و اوقاف را اداره نمايد ، و همچنين منافع جامعهء شيعيان اثنى عشرى را در برابر تشكيلات دولتى محفوظ بدارد « 4 » ؛ به اين ترتيب وظايفى مشابه تكاليفى كه پيشوايان جوامع مسيحى داشتند ، به عهدهء او محول شده بود . اما پس از مدتى ميان ايلخان و او اختلاف درگرفت ، و سرانجام منجر به قتل او شد .
با جلوس ابو سعيد بر تخت ايلخانى در سال 716 ه . ق . دوباره فرمانروائى سنى زمام امور را به دست گرفت ، و در نتيجه كمك دولت به شيعيان و نيز دخالت مستقيم در كار آنان پايان يافت . از آن پس شيعيان و سنيان در كنار يكديگر در ايران مىزيستند .
هامش
( 1 ) - مفضل ج 2 : 668 .
( 2 ) -Strothmann 86 ; Browne , Lit . Hist . III 50؛ وصاف / بمبئى 507 ص ب .
( 3 ) - ابن بطوطه ج 2 : 61 - 58 . - ر ك : كاشانى 64 ر ، 68 ر .
به روايت كاشانى 64 ر ، رشيد الدين الجايتو را پيش از آنكه شيعه شود ، متوجه ساخته بود ، كه در آن زمان بيشتر سكنهء ايران سنى بودهاند .
( 4 ) - در بسيارى از شهرها افرادى به نقابت گماشته شده بودند ، و يك تن با عنوان نقيب النقباء در رأس آنان قرار داشت . ر ك :Strothmann 91 - 94