اطرافيان ايلخانان به چشم مىخورند . در دوران زمامدارى هلاكو نصير الدين طوسى دانشمند شهير نقش واسط را ميان شيعيان و ايلخان به عهده داشت « 1 » . نصير الدين كه چندى اسير اسماعيليان بود و از طرف آنان نزد هلاكو فرستاده شد ، رفتهرفته نزد ايلخان نفوذ زيادى يافت و توانست ميان او و شيعيان روابط حسنه برقرار كند . وجود اين روابط دوستانه موجب شد ، كه شهر الحلّه واقع در بين النهرين ، كه اغلب ساكنان آن شيعه بودند ، در سال 658 ه . ق . خود تسليم هلاكو شود « 2 » ، و نيز در سايهء اين روابط نيكو ، ايلخان دستور داد ، كه عتبات عاليات شيعيان از هرگونه صدمهاى محفوظ بماند « 3 » ، شرايط مناسب براى فعاليت دانشمندان شيعه به وجود آيد « 4 » و اوقاف شيعيان ، كه سنيان قبلا آن را ضبط كرده بودند ، به آنان پس داده شود « 5 » . نصير الدين طوسى ، كه در زمان سلطنت اباقا رصدخانهء معروف مراغه را ساخت - شهرت اين رصدخانه از راه امپراطورى روم شرقى به اروپا رسيده است « 6 » - در سراسر زندگىاش دست از حمايت همكيشان خود نكشيد .
پس از مرگ طوسى ديگر نزد ايلخانانى كه بودائى و يا متمايل به دين بودا بودهاند ، كمتر صحبت از تشيع پيش مىآيد ، و تنها غازان است ، كه بار ديگر به اين جامعهء مذهبى توجه خاص مبذول مىدارد . او اعقاب حضرت على ( ع ) را از پرداخت ماليات معاف كرد « 7 » ، و به تزئين اماكن متبركهء شيعيان ، كه خود نيز به زيارت آن مىرفت « 8 » ، پرداخت .
شايان توجه است ، كه امير مولاى سردار مغول اهالى دمشق را ، به علت آنكه در قتل
هامش
( 1 ) - وصاف / هامر ج 1 : 59 ؛ ابن فوطى 327 .
( 2 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 310 ؛ وصاف / هامر ج 1 : 56 ؛ ابن فوطى 330 ؛ ابو الفدا ج 4 : 551 . - ر ك :Strothmann 42 - 46( 3 ) - مرقد على عليه السلام وسيلهء صد تن مغول محافظت مىشد ( وصاف / هامر ج 1 : 118 ) .
( 4 ) - ابن فوطى 330 ؛Strothmann 47 f .( 5 ) - ابن فوطى 350 ، 358 ، 375 ؛Strothmann 49( 6 ) - ر ك :Strothmann( 7 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 256 ، 257 ، حاشيهء 85 .
( 8 ) - كربلا : رشيد الدين / وين 266 چ ؛ ابن فوطى 493 ، 497 ؛ حمد اللّه ج 1 : 32 ؛ ميرخواند ج 5 : 123 .