بر من دربارهء رايزنى و نظرخواهى از شما ، به خدا سوگند كه مرا به حكومت هيچ رغبتى نبود و آرزومندش نبودم و اين شما بوديد كه مرا بر آن دعوت كرديد و بر كرسى خلافت نشانديد و حال آنكه من خوش نمىداشتم ، ولى از آن ترسيدم كه گرفتار اختلاف شويد و من موجب پراكندگى شما گردم ، و چون حكومت به من رسيد به كتاب خدا و آنچه براى ما وضع فرموده و فرمان داده است نگريستم و به چگونگى قسمت كردن اموال توسط پيامبر ( ص ) و به سنت و روش آن حضرت دقت كردم و از آن پيروى و همان را اجرا كردم ، و نيازى به انديشهء شما و دخالت شما با ديگران پيدا نكردم . حق و موضوعى هم پيش نيامد كه آن را ندانم و به رأى شما نيازمند گردم و با شما رايزنى كنم يا با ديگر برادران مسلمانم مشورت كنم و اگر چنان مىبود و كارى پيش مىآمد كه در كتاب خدا برهان و دليل آن نبود و در راه و روش پيامبر ( ص ) و احكام صادر شده از سوى برادران قابل اعتماد راهى براى آن وجود نمىداشت بدون شك نه تنها از مشورت با شما كه از مشورت با ديگران هم خوددارى نمىكردم .
( 1 ) اما اعتراض شما دربارهء تساوى در تقسيم ، اين چيزى است كه من در آن حكم نكردهام و بدان گونه تقسيم نكردهام . من و شما مىدانيم كه پيامبر ( ص ) همين گونه تقسيم مىفرمود و آن تقسيم مطابق فرمان خداوند متعال بوده است . من هم سنت و فرمان پيامبر را اجرا كردهام .
( 2 ) اما اين سخن شما كه مىگوييد بهرهء شما را از اموال و چيزهايى را كه در پناه شمشير و نيزه گرفتهايد براى ديگران هم قرار دادهام ، از ديرباز گروههايى به اسلام آوردن پيشى گرفتهاند كه اگر ديگران را در غنيمت دادن بر آنان برگزيدهاند ، در هيچ چيز از احكام زيانى متوجه آنان نشده است و معلوم است كه آنان دعوت خدا را پذيرفته و پاسخ دادهاند و اين كار - شريك ساختن ديگران در غنايم - براى آنان زيانى نداشته است و خداوند به روز رستخيز پاداش اعمال ايشان را خواهد داد . آگاه باشيد كه من - به روش پيامبر - سهم آنان را پرداخت مىكنم و به خدا سوگند كه در اين باره نه شما و نه كس ديگر را حق عتاب كردن با من نيست . خداوند دلهاى ما و دلهاى شما را به سوى حق راهبرى فرمايد و بر ما و شما صبر و شكيبايى ارزانى دارد . و سپس فرمود : خدا رحمت كند هر كه را كه چون حقى را مىبيند بر آن يارى دهد يا چون ستمى را مىبيند آن را بازدارد و ياور صاحب حق دربارهء حق او باشد . « 1 »
هامش
( 1 ) اين گفتگوى امير المؤمنين عليه السلام با طلحه و زبير با تفاوتهاى اندك لفظى به شماره 196 در بخش خطبههاى