مثلا اگر شخص فقيه شك كرد كه آيا جلسه استراحت يا سوره در نماز واجب است يا نه ؟ در اينجا اگر او صحيحى باشد بايد احتياط كند و در نماز جلسه استراحت را انجام داده و سوره را نيز بخواند اما اعمىها مىتوانند به اطلاق دليل مراجعه كرده و نسبت به جلسه استراحت يا سوره مشكوك اللزوم ، برائت را جارى نمايند . [ براى توضيح بيشتر در اين رابطه مىتوانيد به اصول الفقه مرحوم مظفر مراجعه نماييد ]
ثمره ديگرى را كه براى بحث صحيح و اعم ذكر كردهاند نيز اين است كه : اگر ما نذر كنيم كه پولى را به شخص نمازخوان بدهيم در اين صورت اگر صحيحى باشيم حتما بايد آن پول را به فردى بدهيم كه نماز صحيح مىخواند اما اگر اعمى باشيم در اين صورت مخير هستيم و مىتوانيم آن پول را به هركسى كه نماز مىخواند بدهيم اگرچه نمازش باطل باشد چرا كه براساس قول اعمىها به نماز باطل هم لفظ صلات اطلاق مىشود .
بعد از ذكر اين دو مقدمه وارد اصل بحث مىشويم و مىگوييم علماى علم اصول در اين مسئله به دو قول اختلاف نظر دارند . گروهى صحيحى مىباشند و معتقدند كه الفاظ عبادات تنها براى عبادت صحيح وضع شدهاند و اگر هم در مواردى مثلا لفظ صلات را بر نماز باطل اطلاق كنند مجازى مىباشد كه آيت اللّه سبحانى نيز متمايل به همين نظريهاند .
و گروه ديگرى از اصوليين هم قائل به اعم بوده و مىگويند : الفاظ عبادات براى معنايى اعم از صحيح و فاسد وضع شده و هر دو مورد را در بر دارد . و هريك از اين دو گروه براى نظريه خود دلائلى را ذكر كردهاند كه در كتابهاى مفصل اصولى مانند كفايه آخوند خراسانى مطرح شده است
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 96
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٩٦