اما در عبادات ، معمولا عبادت صحيح به عبادتى گفته مىشود كه تمام اجزاء و شرائط آن رعايت شده باشد بهطورى كه عمل انجام شده توسط مكلف دقيقا مطابق با همان چيزى باشد كه مد نظر شرع هست مثلا نماز صحيح نمازى است كه در آن تمام شرائط و دستورات مورد نظر شارع رعايت شده باشد مانند طهارت بدن و لباس - مباح بودن مكان - روبهقبله بودن و انجام كليه واجبات نماز مانند تكبيره و قرائت حمد و سوره و ركوع و سجود و همه آن چيزهايى كه در نماز بايد وجود داشته باشد .
كه اين نماز صحيح موجب آن است كه تكليف از مكلف ساقط شده و انسان پس از انجام آن برىء الذمه گردد بهطورى كه اعاده يا قضاى آن واجب نباشد . اما عبادت باطل يا فاسد ، عبادتى است كه تمام اجزاء يا شرائط آن رعايت نشده باشد بهطورى كه انجام دادن آن موجب سقوط تكليف و برىء الذمه شدن مكلف نخواهد بود بلكه اعاده يا قضاى آن واجب باشد مانند نماز بدون طهارت - يا نمازى كه در آن يك ركوع انجام داده نشده باشد .
اما معامله صحيح آن است كه آثار مورد نظر از آن معامله برآن مترتب گردد . توضيح مطلب اين است كه ما وقتى به معاملهاى اقدام مىكنيم حتما به انگيزه تحقق هدفى هستيم مثلا هدف ما از خريدوفروش ( بيع ) ايجاد علقه ملكيت است يعنى وقتى زيد كتابش را به عمرو مىفروشد به دنبال اين است كه كتاب به ملكيت عمرو درآمده و در مقابل خودش هم مالك پول شود يا مثلا منظور از نكاح ، ايجاد علقه زوجيت است و وقتى دختر و پسرى را عقد مىبنديم به دنبال اين هستيم كه زوجيت و محرميت را ايجاد كرده و آنها را زن و شوهر قرار دهيم و همينطور در
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 94
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٩٤