سؤال : منشأ و علت پيدايش اين ارتباط چيست ؟
جواب : مؤلف محترم در پاسخ فرمودهاند : ناشئ من تخصيصه به تارة و يسمى بالوضع التعيينى و كثرة استعماله اخرى و يسمى بالوضع التعينى . يعنى اين ارتباط بين لفظ و معنا و اختصاص آنها به يكديگر دو منشأ مىتواند داشته باشد 1 - گاهى علت آن عمل واضع است يعنى شخص خاصى آمده و اين لفظ را برآن معنا قرار داده و جعل نموده است كه به اين مورد اصطلاحا وضع تعيينى مىگويند مانند اينكه فردى نام مولود خود را حسن بگذارد يعنى لفظ حسن را براى فرزند خود جعل و وضع كند . 2 - و گاهى علت ارتباط و اختصاص لفظ و معنا ، كثرت استعمال است نه تعيين واضع . يعنى فرد خاصى لفظ را براى معنا معين نكرده بلكه بر اثر كثرت استعمال لفظ در معنا توسط جمع مردم ، يك ارتباط و انسى بين آنها بوجود آمده به طورى كه وقتى انسان آن لفظ را مىشنود فورا ذهنش به آن معنا منتقل مىشود مانند وضع لفظ « امام » براى حضرت امام خمينى قدس سره . كه كلمه امام در لغت به معناى رهبر و پيشوا است و وجه غالب آنهم در ائمه معصومين عليهم السلام است اما به واسطه كثرت استعمال اين كلمه در شخصيت والاى امام خمينى ( ره ) توسط مردم ايران ، بين لفظ امام و شخصيت معظم له ارتباطى برقرار شده كه اكنون با شنيدن آن لفظ فورا ذهن انسان به شخصيت ايشان منتقل مىشود و لذا مىگوييم داراى وضع تعينى است .
سؤال : تفاوت اين دو تعريف براى وضع در چيست و كدام تعريف كاملتر و جامعتر است ؟
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 25
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٥