وجود نداشته باشد بهطورى كه مكلف قدرت بر وضو گرفتن يا غسل كردن را پيدا نكند لازم است براى نماز ، تيمم نمايد . پس وضو گرفتن و تحصيل طهارت حكم اختيارى است اما انجام تيمم ، حكم اضطرارى مىباشد .
حال مىگوييم : بحث اجزاء در مسألهء اول اين است كه اگر مكلف در شرائط اضطرارى به امر اضطرارى عمل كرد و مثلا تيمم نمود و نماز خواند آيا پس از بر طرف شدن حالت اضطرار آن نمازى را كه با تيمم خوانده مجزى و كافى است يا اينكه بايد دوباره آن را اعاده نمايد و اگر وقت گذشته باشد قضا كند ؟ به عبارت ديگر اينكه آيا نماز با تيمم باعث سقوط تكليف مىشود يا خير ؟
آيت اللّه سبحانى مىفرمايند : آنچه از ظاهر آيات و روايات بدست مىآيد اين است كه بعد از آنكه مكلف وظيفهء خود را انجام داد تكليف از او ساقط مىشود و اگر اعاده و يا قضاى آن عمل واجب باشد حتما نيازمند به دليل جداگانهاى است پس ظاهر ادله دلالت بر اجزاء مىكنند .
-
مسئله دوم پيرامون اجزاء امر ظاهرى از امر واقعى
اگر مكلف به امر ظاهرى عمل نمود و پس از مدتى برايش معلوم شد كه كارى را كه انجام داده اشتباه بوده و يا مطابق با واقع نبوده است آيا عملى را كه انجام داده مجزى است و كفايت از واقع مىكند يا اينكه اعاده و قضاى آن واجب است ؟ مثلا فردى نسبت به لباس خود كه در پاكى و طهارت آن شك داشته ، استصحاب طهارت را جارى نمود و براساس آن حكم به طاهر بودن آن لباس كرد و با آن نماز خواند ولى بعد از نماز متوجه شد كه واقعا آن لباس نجس بوده است . آيا نمازى را كه با اين