حال اين سؤال مطرح مىشود كه آيا هيت امر مشترك لفظى است و براى اين معانى متعدد وضع شده است ؟ يا اگر هيئت امر به معناى بعث و برانگيختن است پس اين موارد ذكر شده چه توجيهى دارند ؟
مؤلف كتاب الموجز مىگويد : به نظر ما هيئت امر در تمام آن موارد براى بعث و برانگيختن وضع شده است اما اين بعث و برانگيختن به انگيزههاى مختلفى انشاء مىشود . گاهى امركننده صيغه امر را به انگيزه ايجاد متعلق امر در خارج انشاء مىكند يعنى منظور او اين است كه مأمور آن كار را انجام دهد مانند فعل امر در آيه شريفه
أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ . *
اما گاهى مراد آمر از انشاء امر ، ايجاد متعلق امر و انجام دادن آن كار در خارج نيست بلكه انشاء امر به قصد بيان عجز افراد است مانند آيه شريفه
فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ
كه در اين آيه ، فعل امر
« فَأْتُوا » *
واقعا معناى بعث و تحريك كردن را دارد و حقيقتا خداوند در مقام تحدى و به مبارزه طلبيدن است كه اگر مىتوانيد سورهاى مانند قرآن را بياوريد . و در قالب اين بعث و تحريك ، عملا عجز افراد را به آنها مىفهماند . نه اينكه فعل « فأتوا » به معناى تعجيز باشد چرا كه اگر چنين بود بايد صحيح باشد كه بجاى « فأتوا » جمله « انتم عاجزون » را قرار داد در حالى كه چنين چيزى جايز نيست پس فعل امر به معناى بعث و تحريك است اما تحريك به قصد بيان عجز .
گاهى هم فعل امر به انگيزه تهديد انشاء شده است مانند آيه شريفه
اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ
كه در اين آيه واقعا كفار و مشركين را تحريك كرده و برانگيختهاند اما تحريك به انگيزهء اين نيست كه آنها در خارج فساد و