( 1 ) فرمايد ، و به موهاى جلو سرش دست كشيد و فرمانى براى او نوشته شد كه تمام قبيلهء همدان چه آنان كه حميرى هستند و چه ديگران و وابستگان ايشان همگى از او پيروى كنند و به سخن او گوش فرا دهند و تا هنگامى كه نماز را بر پا دارند و زكات را بپردازند در پناه و حمايت خدا و رسولش قرار خواهند داشت .
پيامبر ( ص ) براى قيس از محصول كشاورزى خيوان [ 1 ] دويست فرق [ 2 ] مقرر فرمود كه نيمى از آن كشمش و نيمى از آن ذرت باشد و صد فرق هم گندم از محصول عمران [ 3 ] تعيين فرمود كه ساليانه به طور مستمر از بيت المال مسلمانان پرداخت شود .
هشام مىگويد ، فرق واحد وزن يمن است و طوايف حميرى عبارتند از قدم ، ذى مرّان ، ذى لعوة و تمام قبايل همدان و ديگر طوايف عرب عبارتند از ارحب ، نهم ، شاكر ، وادعة ، يام ، مرهبة ، دالان ، خارف ، عذر و حجور .
هشام بن محمد از اسماعيل بن ابراهيم ، از اسرائيل بن يونس ، از ابو اسحاق ، از پير مردان قوم خود نقل مىكند كه مىگفتهاند * در موسم حج رسول خدا به قبايلى كه به مكه مىآمدند مراجعه مىفرمود و از ايشان كمك و يارى مىخواست . مردى از طايفهء ارحب را ديد و فرمود : آيا مىتوان در قوم و قبيلهء تو پناهى جست ؟ گفت : آرى . پيامبر ( ص ) اسلام را بر او عرضه فرمود و او مسلمان شد ولى چون مىترسيد كه قوم پيشنهاد او را نپذيرند با پيامبر ( ص ) قرار گذاشت كه در موسم حج سال بعد به حضور ايشان برگردد ، و به سوى قوم خود برگشت و مردى از بنى زبيد كه نامش ذباب بود او را كشت و جوانان ارحب هم او را كشتند .
على بن محمد بن ابى سيف قرشى از قول برخى از رجال حديث خود كه اهل علم بودهاند نقل مىكند كه مىگفتهاند * نمايندگان قبيلهء همدان در حالى كه جامههاى گران ديبا بر تن داشتند ، به حضور پيامبر ( ص ) آمدند و حمزة بن مالك هم كه از بنى معشار است همراهشان بود . پيامبر ( ص ) فرمود : همدان نيكو قبيلهيى است چه قدر براى يارى دادن شتابان و بر سختى پايدار و شكيبايند ، گروهى از بندگان برگزيده و سران مسلمان از ايشانند .
همگى اسلام آوردند و پيامبر ( ص ) خطاب به ايشان و افراد طوايف خارف و يام و شاكر و
هامش
[ 1 ] . خيوان ، نام شهركى از يمن است . - م .
[ 2 ] . فرق ، واحد وزنى كه گويند شانزده رطل است يا سه صاع ، رك : منتهى الارب ، ج 3 ، ذيل فرق . - م .
[ 3 ] . عمران ، نام شهركى از يمن است . - م .