( 1 ) دست بر دست رسول خدا ( ص ) زد براء بن معرور بود و گفته شده است نخستين كس ابو الهيثم بن تيهان يا اسعد بن زراره بوده است و سپس تمام هفتاد نفر دست در دست رسول خدا نهادند و بيعت كردند ، و پيامبر ( ص ) فرمود : موسى ( ع ) از بنى اسرائيل دوازده نقيب برگزيد ، من هم دوازده نقيب برمىگزينم و چون جبرئيل ( ع ) براى من آنها را برمىگزيند ، كسى افسرده نشود كه چرا ديگرى برگزيده شده است ، و چون ايشان را برگزيد به ايشان فرمود شما كفيل ديگرانيد همچنان كه حواريون عيسى بن مريم ( ع ) بودند و من هم كفيل قوم خود هستم ، گفتند : آرى چنين خواهد بود .
و چون ايشان بيعت كردند شيطان بر فراز گردنه با صداى بسيار بلند بانگ برداشت كه اى مردم مكه آيا مىدانيد كه محمد ( ص ) و از دين برگشتگان براى جنگ با شما جمع شدهاند و پيمان بستهاند ؟ رسول خدا ( ص ) فرمود : پراكنده شويد و كنار بارهاى خود برگرديد . عباس بن عبادة بن نضله گفت : اى رسول خدا سوگند به كسى كه تو را به حق برانگيخته است اگر دوست داشته باشى با شمشيرهاى خود به اهل منى حمله مىكنيم و در آن شب همراه هيچ كس غير از او اسلحه و شمشير نبود ، پيامبر ( ص ) فرمود : ما به اين كار مأمور نيستيم برگرديد و كنار بارهاى خود پراكنده شويد و آنان چنان كردند . [ 1 ]
فردا صبح بزرگان قريش و اشراف ايشان به سراغ انصار آمدند و در درّهيى كه ايشان بودند ، رفتند و گفتند : اى گروه خزرج به ما خبر رسيده است كه شما ديشب با اين مرد ملاقات كردهايد و با او پيمان بستهايد كه در مورد جنگ با ما ، از او پيروى كنيد و به خدا قسم هيچ دوست نمىداريم كه ميان ما و شما جنگ در بگيرد و نسبت به شما از همهء قبايل ديگر عرب حساسيت بيشترى داريم . در اين هنگام مشركان خزرج به پا خاستند و سوگند خوردند كه اصلا اطلاعى از اين موضوع ندارند و آنان چنان كارى نكردهاند ، ابن ابىّ مىگفت : اين ادعاى باطلى است قوم من هرگز بدون اطلاع من چنين كارى نمىكنند ، اگر در مدينه مىبودم بدون اطلاع و مشورت و اجازهء من چنين كارى صورت نمىگرفت تا چه رسد به اين جا . و چون قريش رفتند ، براء بن معرور حركت كرد و خود را به منطقه يأجج رساند و آن جا با ياران خود ملاقات كرد و حركت كردند و قريش از هر طرف به جستجوى ايشان
هامش
[ 1 ] . موضوع بيعت انصار و بيعت عقبهء اول و دوم در منابع معاصر با ابن سعد و در منابع بعد با شرح و تفصيل و ضبط اسامى تمام شركت كنندگان آمده است ، رك : ابن هشام ، سيره ، ج 2 ، ص 74 - 73 و به نويرى ، نهاية الارب ، ج 16 ، ص 20 - 310 ، و به ترجمهء آن ، به قلم نگارنده . - م .