( 1 ) آنها خواهم گفت و چون اين خبر را به آنان داد تعجب كردند و گفتند هرگز چنين چيزى نشنيدهايم . پيامبر ( ص ) به جبرئيل گفت : قوم من سخن مرا تصديق نمىكنند ، او گفت : ابو بكر كه صديق است تو را تصديق خواهد كرد و من پيش جمع زيادى آمدم كه نماز خود را گزارده و سلام داده بودند ، و ميان حجر اسماعيل ايستادم و بيت المقدس در نظرم ظاهر شد و شروع به خبر دادن از نشانههاى آن به مردم كردم يكى از ايشان پرسيد بيت المقدس و مسجد اقصى ، چند در دارد ؟ و من درهاى مسجد را نشمرده بودم و همچنان به مسجد اقصى مىنگريستم و درها را مىشمردم و به آنها خبر مىدادم ، همچنين از كاروانهاى قريش كه بين راه بودند و نشانيهاى آنها را براى قريش گفتم و آنها تمام آنچه كه گفتم به همان طريق صحت آن را فهميدند و در اين مورد خداوند متعال اين آيه را بر رسول خدا نازل فرمود « و قرار نداديم آن خوابى را كه به تو نشان داديم مگر وسيلهء آزمايش مردم » [ 1 ] . و گويد ، آن خواب نبود بلكه ديدارى واقعى با چشم بود .
حجين بن مثنّى از عبد العزيز بن عبد الله بن ابى سلمة ، از عبد الله بن فضيل ، از ابو سلمه ، از ابو هريره نقل مىكند * پيامبر ( ص ) مىفرموده است : گويى هم اكنون خود را در حجر اسماعيل مىبينم كه قريش در مورد سفر شبانهء من از من سؤال مىكنند و در مورد بيت المقدس سؤالهايى مىكردند كه من آنها را در نظر نداشتم و از اين جهت سخت اندوهگين شدم و هرگز آن قدر اندوهگين نشده بودم و خداوند متعال مسجد اقصى را در نظرم آورد و هر پرسشى كه داشتند مىنگريستم و جواب مىدادم و گويى هم اكنون خويش را ميان جماعتى از پيامبران مىبينم و موسى ( ع ) را مىبينم كه در حال نماز است ، مردى تنومند و داراى موهاى پيچيده و شبيه مردان قبيلهء ازد شنوءة بود ، و هم عيسى بن مريم ( ع ) در حال نماز بود و از همهء مردم عروة بن مسعود ثقفى به او شبيهتر است ، و ابراهيم ( ع ) هم نماز مىگزارد كه شبيهترين مردم به او پيامبر شماست و چون هنگام نماز رسيد خودم بر آنان امامت كردم و چون از نماز فارغ شدم ، گويندهيى به من گفت : اى محمد اين مالك دوزخ است بر او سلام كن ، برگشتم كه ببينمش و سلام دهم و او بر سلام پيشى گرفت .
هامش
[ 1 ] . اين آيهء 60 سورهء هفدهم - بنى اسرائيل - است ، ميان علماى شيعه در اينكه اين آيه مربوط به معراج باشد ، اختلاف نظر است ، رك : شيخ طوسى ، تفسير تبيان ، ج 6 ، چاپ نجف ، ص 494 ، و به بحث مستوفاى مرحوم مجلسى دربارهء معراج در بحار الانوار ، ج 18 ، ص 407 - 283 . - م .