( 1 ) ابو العلاء حسن بن سوّار خراسانى از ليث بن سعد ، از معاوية بن صالح ، از سعيد بن سويد ، از عبد الاعلى بن هلال سلمى ، از عرباض بن ساريه [ 1 ] كه از اصحاب رسول خداست نقل مىكند كه مىگفته است * شنيدم پيامبر ( ص ) مىفرمود : من بندهء خدا و خاتم پيامبران بودم در آن هنگام كه آدم در خاك و گل بود و به شما مىگويم كه من همان دعاى پدرم ابراهيم و همان كسى هستم كه عيسى به من مژده داده است و مادرم پرتوى ديد ، و مادران پيامبران چنان پرتوى مىبينند ، و چون مادر رسول خدا آن حضرت را زاييد نورى ديد كه كاخهاى شام براى او روشن و نمايان شد .
عبد الوهاب بن عطاء عجلى از جوبير ، از ضحاك نقل مىكند * پيامبر فرمود من همان دعاى پدرم ابراهيم هستم كه هنگام ساختن پايههاى خانهء كعبه گفت « پروردگار ما ، ميان ايشان رسولى از خودشان برانگيز » و تا آخر آيه را تلاوت فرمود . [ 2 ]
واقدى از ربيعة بن عثمان ، از عمر بن ابى انس و همچنين از اسماعيل بن عبد الملك انصارى ، از عبد اللّه بن عبد الرحمن بن معمر نقل مىكند * رسول خدا فرمود : من همان دعاى پدرم ابراهيم هستم و عيسى بن مريم هم مژدهء ظهور مرا داده است .
سعيد بن منصور از فرج بن فضالة ، از لقمان بن عامر ، از ابو امامه باهلى نقل مىكند * به رسول خدا گفته شد آغاز كارش چگونه است ؟ فرمود : من همان دعاى پدرم ابراهيم هستم و عيسى بن مريم به ظهورم مژده داده است .
عبد الوهاب بن عطاء از سعيد بن ابى عروبه ، از قتاده و همچنين عمر بن عاصم كلابى از ابو هلال ، از قتاده نقل كردند * پيامبر ( ص ) فرموده است من از لحاظ آفرينش نخستين مردم هستم و آخرين پيامبران از نظر برانگيخته شدن . [ 3 ]
هامش
[ 1 ] . عرباض بن ساريه ، درگذشته به سال 75 و به قولى ديگر كشته شده در فتنه عبد اللّه بن زبير ، رك : ابن اثير ، اسد الغابه ، ج 3 ، ص 399 . - م .
[ 2 ] . آيهء 127 سورهء دوم - بقره - ، رك : شيخ طوسى ، تفسير تبيان ، ج 1 ، چاپ نجف ، ص 466 . - م .
[ 3 ] . اين روايات در غالب ستايشهايى كه شاعران بزرگ فارسى از حضرت ختمى مرتبت كردهاند سايه افكنده و تأثير گذاشته است . مثلا سنايى مىگويد :بوده اول به خلقت و صورت * وامده آخر از پى دعوتحديقه ، به اهتمام استاد مدرس رضوى ، ص 194 . نظامى مىگويد :اى ختم پيامبران مرسل * حلوى پسين و ملح اول
نوباوه باغ اولين صلب * لشكركش عهد آخرين طلبليلى و مجنون ، چاپ برتلس ، ص 11 . عطار مىگويد :