« و معانقى حلو الشمائل اهيف * جمعت ملاحة كل شيء فيه » « 1 »
كه ظاهرا هر دو معنى از آن استنباط مىشود ، از سويى مىتوان به شيرين حركات ترجمه كرد و با توجه به مصراع دوم شايد به معنى زيبايى ظاهرى ، كه « آنچه خوبان همه دارند تو تنها دارى » باشد .
تا آنجا كه اين بنده مىداند ، ترمذى براى نخستين بار نام « شمائل » را براى اين اثر ارزنده خود برگزيده است ، و چه نيكو نامى است ، زيرا در اين كتاب هم توصيف شكل ظاهرى حضرت ختمى مرتبت صلوات الله عليه و على آله الاطهار و مباحثى در مورد روى و موى و قامت موزون ايشان مطرح است و هم دربارهء سرشت و خوى و وارستگىهاى اخلاقى آن اسوهء كمال بشريت ، مطالب بسيار آموزنده آمده است .
اميدوارم مطالعه اين گونه آثار مايهء عشق و شيفتگى بيشتر به ساحت مقدس آن حضرت شود .
پس از ترمذى ، ابو العباس جعفر بن محمد مستغفرى سمرقندى ، درگذشته به سال 432 هجرى ، كه از حافظان مشهور و مفسران شهره است ، همين نام « شمائل النبى » را براى كتاب خود برگزيده است . « 2 » و سپس ابو الحسن على بن محمد بن ابراهيم فزارى ، معروف به ابن المقرى ، از دانشمندان قرن ششم و درگذشته به سال 552 هجرى نام كتاب خود را كه در سيره و اخلاق و اوصاف رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم است ، « الشمائل بالنّور الساطع الكامل » برگزيده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . همان منبع
( 2 ) . براى اطلاع بيشتر از شرح حال و اهميت مقام مستغفرى به كتاب هدية الاحباب به قلم مرحوم محدث قمى ( ره ) ، چاپ امير كبير ، تهران ، 1363 ش و الاعلام زركلى جلد دوّم صفحه 123 مراجعه فرماييد .
( 3 ) . كشف الظنون ، چاپ افست تهران از حيدرآباد دكن ، ج 2 ، ص 1059 .