بن عيينة ، از زهرى ، از انس بن مالك براى ما نقل كردند كه مىگفته است : آخرين نگاهى كه به پيامبر صلى اللّه عليه و سلم افكندم ، هنگامى از روز دوشنبه - سحرگاه - بود كه پردهء حجره را بالا زد و مردم در حال نماز صبح ، پشت سر ابو بكر بودند . من به چهره رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم نگريستم كه چون ورق قرآن رخشان بود - مردم از شوق مىخواستند نماز خود را بشكنند و آن حضرت اشاره فرمود بر جاى باشند و پرده را فرو افكند و آخر همان روز رحلت فرمود . « 1 »
- 2 -
( 1 ) حميد بن مسعده بصرى ، از سليم بن اخضر ، از ابن عون ، از ابراهيم ، از اسود ، از عايشه براى ما نقل مىكند كه مىگفته است : در همان حال كه پيامبر صلى اللّه عليه و سلم را به سينه خود تكيه داده بودم ، طشت خواست و ادرار كرد و بلافاصله رحلت فرمود . « 2 »
- 3 -
( 2 ) قتيبة ، از ليث ، از ابن الهاد « 3 » ، از موسى بن سرجس ، از قاسم بن محمد « 4 » ، از عايشه براى ما نقل كرد كه مىگفته است : پيامبر صلى اللّه عليه و سلم را در حال مرگ و احتضار ديدم و كنار آن حضرت قدح آبى بود كه گاه دست خود را در آن فرو مىبرد و بر چهره خويش مىماليد و عرضه مىداشت پروردگارا مرا در رويارويى با امور ناشناخته مرگ يارى فرماى ، يا آنكه مىگفت خدايا مرا در دشواريهاى مرگ يارى فرماى . « 5 »
هامش
( 1 ) . به نقل شيخ على قارى بخارى و مسلم هر دو اين حديث را با تفاوتهاى كمى آوردهاند .
( 2 ) . هر چند كه اين روايت را محمد بن سعد هم به سه صورت در طبقات ( ترجمهء جلد دوم ، صفحهء 312 ) آورده است و در آن نشانههايى از ستيز عايشه با على عليه السلام ديده مىشود ، ولى بايد توجه داشت كه گروهى از جمله حاكم نيشابورى و خود محمد بن سعد ، رحلت رسول خدا ( ص ) را در آغوش على ( ع ) مىدانند . به صفحهء 314 همان جلد طبقات مراجعه فرماييد .
( 3 ) . يزيد بن عبد الله بن اسامة بن الهاد ليثى ، مدنى ، از راويان قرن دوم و درگذشته به سال 139 هجرى است كه گروهى از او روايت نقل كردهاند . به شماره 9717 ميزان الاعتدال مراجعه فرماييد .
( 4 ) . قاسم بن محمد بن ابى بكر ، برادرزاده عايشه و از فقهاى مدينه است .
( 5 ) . اين روايت را نويرى در نهاية الارب ( ترجمهء جلد سوم صفحهء 342 ) به صورت مرسل از حضرت صادق ( ع ) و محمد بن سعد هم در طبقات ( ترجمهء جلد دوم ، صفحهء 309 ) از قول واقدى از ايوب بن سيار از امام صادق ( ع ) آوردهاند و در آن اين جمله هم آمده است كه سه بار فرمود اى جبريل به نزديك من آى .