( 1 ) همين سعيد بن جبير از ابن عباس در تفسير آيهء
« وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ
ميان مردم فرمان حج بده » آيهء 27 سورهء 22 .
روايت مىكند كه چون خداوند متعال به ابراهيم فرمان داد تا مردم را براى انجام مراسم حجّ فرا خواند ابراهيم ( ع ) بانگ برداشت كه اى مردم پروردگار شما خانهاى را مخصوص خود گردانيده و امر فرموده است كه حج بگزاريد . هر كس و هر چيز از درخت و سنگ و بيشه و خاك كه صداى ابراهيم ( ع ) و فرمان خدا را شنيد بانگ برداشت كه گوش بفرمانم ، پروردگارا گوش بفرمانم .
ابن خيثم مىگويد به دائى خود ابو الطفيل گفتم ، دربارهء كعبه پيش از آنكه قريش آن را بسازند توضيحى بده ، گفت ساختمان كعبه از سنگهاى بزرگى بود كه بدون ملاط و گل و گچ و غير آن بر روى هم چيده شده بود و اندازهء آن به قدر قامت يك انسان بود ، پرده را نخست مىآويختند و سپس آن را با طناب مىبستند ، تا اينكه كشتىيى از روميان در شعيبه شكست و قريشيان رفتند و چوبهاى آن را آوردند و درودگرى رومى كه نامش بلعوم بود همراه ايشان آمد ، چون به مكه آمدند تصميم به تجديد ساختمان كعبه گرفتند و براى اين كار گرد آمدند و سنگها را از مناطق مختلف مىآوردند . و پيامبر ( ص ) هم مانند ديگران سنگ مىآورد و يك مرتبه لنگ او كه راه راه بود باز شد ، بانگى شديد شنيد كه اى محمد ( ص ) خود را بپوش و اين نخستين ندايى بود كه شنيد و هرگز او را پس از آن برهنه نديدند و پيش از آن هم كسى او را برهنه نديده بود .
خالد بن عرعره مىگويد مردى از على عليه السّلام پرسيد آيا مقصود از اينكه مىگويند نخستين خانهاى كه براى مردم بنا شده كعبه است اين است كه اولين خانهء معمولى است ؟ على ( ع ) فرمودند ، نه ، منظور اين است كه نخستين معبد و پرستشگاه است كه بركت و راهنمائى در آن نهاده شده است و مقام ابراهيم ( ع ) هم آنجاست و هر كس آنجا در آيد آمن است و اگر بخواهى خبر مىدهم كه چگونه ساخته شده است .
خداوند متعال به ابراهيم وحى فرمود كه براى من معبدى در زمين بساز و