تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ألفية ابن مالك ( فارسى ) — صفحة 75

مساهمون:

ص٧٥
22 - مبتدا بعد از لو لا واقع شود ، مانند : لو لا اصطبار لأودى كلّ ذى مقة 23 - مبتدا بعد از فاء جزائيه واقع شود ، مانند : ان غير فعير فى الرّباط 24 - مبتدا با لام ابتدائيت باشد ، مانند : لرجل قائم . 25 - مبتدا بعد از كم خبريه واقع شود ، مانند : كم عمّة لك يا جرير . برخى از محقّقين تعداد اين موارد را به حدود سى مورد رسانيده‌اند . اصل اوّلى در مبتدا ، تقديم و اصل اوّلى در خبر ، تأخير آن است .

مواضع وجوب تقديم مبتدا :

1 - هرگاه مبتدا و خبر هردو معرفه و يا نكره بوده و قرينه‌اى در تشخص آن دو موجود نباشد ، مانند : زيد صديقك . 2 - هرگاه خبر ، فعل باشد . 3 - هرگاه خبر ، محصور فيه باشد ، مانند : ما زيد الّا شاعر . 4 - هرگاه لام ابتدائيت بر مبتدا داخل شده باشد ، مانند : لزيد قائم . 5 - هرگاه مبتدا صدارت‌طلب باشد ، مانند : من لى منجدا ؟

مواضع وجوب تقديم خبر :

1 - هرگاه مبتدا نكره و خبر شبه جمله ( ظرف و يا جار و مجرور ) باشد ، مانند : فى الدّار رجل . 2 - هرگاه در مبتدا ضميرى باشد كه به جزئى از خبر ( ملابس خبر ) برگردد ، مانند : فى الدّار صاحبها . 3 - هرگاه خبر ، صدارت‌طلب باشد ، مانند : اين من علمته نصيرا . 4 - هرگاه مبتدا محصورفيه باشد ، مانند : ما لنا الّا اتباع احمد . حذف هريك از مبتدا و خبر با وجود قرينه ، جايز است .

مواضع وجوب حذف خبر :

1 - هرگاه مبتدا بعد از لولاى امتناعيّه غالبيه باشد ، مانند : لو لا علىّ ( موجود ) لهلك عمر . 2 - هرگاه مبتدا از الفاظ صريح در قسم باشد ، مانند : لعمرك ( قسمى ) لأفعلنّ . 3 - هرگاه مبتدا بعد از واو مع واقع شود ، مانند : كلّ صانع و ما صنع ( مفرونان ) . 4 - هرگاه مبتدا ، مصدر و يا اسم مضاف به مصدر باشد و بعد از آن حالى واقع شود كه صلاحيت خبر بودن را نداشته باشد ، مانند : ضربى العبد ( حاصل اذا كان ) مسيئا .