148
و في جميعها توسّط الخبر * أجز و كلّ سبقه دام حظر
استيناف ، متعلّق به توسّط ، مضاف و مضاف اليه مفعولبه أجز ، فعل و فاعل ، استيناف ، مبتداء ، مضاف و مضاف اليه ، مفعولبه مقدّم حظر ، لفظ دام مفعولبه سبق ، فعل فاعل جمله خبر .
جايز بدان وسط واقع شدن خبر را در همهء افعال ناقصه ( يعنى خبر آنها بين خودشان و اسم آنها قرار گيرد ) . تمامى نحاة تقدّم خبر را بر خود فعل دام ، منع كردهاند .
149
كذاك سبق خبر ما النّافية * فجىء بها متلوّة لا تالية
جار و مجرور متعلّق به عامل مقدّر خبر مقدّم ، مضاف و مضاف اليه مبتداى مؤخّر ، ما محلا منصوب مفعولبه سبق ، صفت ما ، تفريع ، فعل امر و فاعل ، متعلّق به جىء ، حال براى ضمير هاء ، عاطفه ، عطف به متلوة .
همچنين است ( يعنى تقديم خبر بر ماى نافيه جايز نيست ) تقدّم خبر بر ماى نافيه ، پس بياور ماى نافيه را به عقب درآمده و نه به عقب در آينده .
150
و منع سبق خبر ليس اصطفى * و ذو تمام ما برفع يكتفي
استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، خبر مضاف اليه ، لفظ ليس مفعولبه سبق ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله خبر ، استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، موصول اسمى خبر ، متعلّق به يكتفى ، فعل و فاعل جمله صله .
( نظريّهء ) ممنوعيّت تقدّم خبر بر ليس ، برگزيده شده است . صاحب تمام ( يعنى افعال ناقصه گاهى به نحو تامّه به كار مىروند ) آن فعلى است كه به يك اسم مرفوع ( يعنى فقط فاعل مىگيرند ) اكتفاء مىكند .
151
و ما سواه ناقص و النّقص في * فتىء و ليس زال دائما قفي