همچنين است آن الفى كه به عقب درمىآيد آن را كسره ( عالم ) و يا به عقب درمىآيد كسره را ( كتاب ) و يا سكونى را كه تالى شده است ( ادامه دارد ) .
905
كسرا و فصل الها كلا فصل يعدّ * فدرهماك من يمله لم يصدّ
مفعول ولى در بيت قبل ، عاطفه ، مبتدا ، مضاف اليه ، متعلق به يعدّ ، مضارع مجهول و نايب فاعل جمله خبر ، تفريع ، مبتداى اول ، مضاف اليه ، اسم شرط مبتداى ثانى ، فعل شرط مضارع و فاعل و مفعول ، جحد مجهول و نايب فاعل جمله شرط و جواب شرط جملهء شرطيه خبر مبتداى ثانى و جملهء آن خبر مبتداى اوّل .
كسره را ( شملال ) و فاصله شدنها ( ميان ساكن و حرفى كه بعد از آن الف است ) مثل بىفاصله فرض مىشود ، پس درهماك كسى كه اماله كند الف آن را ، ممنوع نيست . ( در اين جا حرف ها بين حرف ساكن راء و الف واقع شده است ) .
906
و حرف الاستعلا تكفّ مظهرا * من كسر او يا و كذا تكفّ را
عاطفه ، مبتدا ، مضاف اليه ، فعل و فاعل جمله خبر ، مفعول ، متعلق به مفعول ، عطف به كسر ، عاطفه ، متعلق به مابعد ، فعل ، فاعل .
و حرف استعلاء بازمىدارد سبب اماله ظاهر را از كسره و يا ياء ( مانند ساخط ) و همچنين بازمىدارد حرف راء ( سبب ظاهر را از سبب اماله شدن مانند هذا عذار ) .
907
ان كان ما يكفّ بعد متّصل * او بعد حرف او بحرفين فصل
شرطيه ، فعل شرط ماضى ناقص ، موصول اسم كان ، فعل و فاعل جمله صله ، متعلق به محذوف حال براى اسم ، خبر كان ، عطف به بعد ، مضاف اليه ، عاطفه ، متعلق به مابعد ، ماضى مجهول و نايب فاعل . جواب شرط محذوف .
اگر بود حرف استعلائى كه بازمىدارد از اماله بعد از الف و متصل به الف يا بعد از يك