از عشرون تا تسعون براى مؤنث و مذكّر به يكسان به كار برده مىشود تمييز اعداد در اينجا چه به تنهائى و چه با عطف ، مفرد منصوب است ، مانند عشرون رجلا ، احد و عشرون رجلا ، احدى و عشرون امرئة ، ثلاثة و عشرون رجلا ، ثلاث و عشرون امرأة .
اگر اعداد مركب اضافه شوند ، به حالت بنائى خود باقى مىمانند ، مانند هذه خمسة عشرك ، اثنا عشر و اثنتا عشرة به مابعد خود اضافه نمىشوند .
از اعداد اثنين تا عشرة ، وزن فاعل استعمال مىشود كه سه نوع استفاده دارد ، نخست در بيان اعداد ترتيبى ( مثل اول ، دوم ، سوم در فارسى ) ، دوم بيان بعضى از يك عدد مثلا براى بيان سومى از سه نفر و يا يكى از سه نفر ، گفته مىشود : ثالث ثلاثة در مذكر و ثالثة ثلاث در مؤنث و سوم بيان اقلّ از يك عدد ، مثلا براى بيان اين كه يكى را به آن سه تا اضافه كنيد مىگوئيد : هذا رابع ثلاثة .
در تركيب وزن فاعل از اعداد با عشر ، سه وجه وجود دارد :
1 - به صورت اضافه مثل حادى عشر احد عشر كه در آن مركب اول به مركّب دوم اضافه شده است و مانند : حادية عشرة احدى عشرة ، تاسع عشر تسعة عشر ، تاسعة عشرة تسع عشرة در اينجا هردو جزء اين تركيب مبنى بر فتح هستند .
2 - جزء دوم مركب اول حذف و به مابعد اضافه مىشود ، مانند ثانى اثنى عشر در مذكر ، ثانية اثنتى عشرة در مؤنث و ثامن ثمانية عشر در مذكر و ثامنة ثمانى عشرة در مؤنث . در اينجا جزء اول كه بر وزن فاعل است ، معرب و دو جزء مركب دوم مبنى بر فتح است .
3 - مركب دوم حذف و تنها مركب اول ذكر شود ، مانند حادى عشر در مذكر و حادية عشرة در مؤنث و تاسع عشر در مذكر و تاسعة عشرة در مؤنث .
لفظ « اوّل » براى مذكر و « اولى » براى مؤنث به كار مىرود . براى اعداد ترتيبى از ده تا بيست مىگوئيم : حادى عشر ، حادية عشرة ، تاسع عشر و تاسعة عشرة . در مقام تعريف ، وزن فاعل ، ال تعريف مىگيرد . براى اعداد ترتيبى از بيست تا صد ، به صورت عطف مىآوريم : حادى و عشرون ، حادية و عشرون ، التّاسعة و التّسعون .
خود اعداد عشرون ، ثلاثون تا تسعون ، مائه و الف ، براى بيان ترتيب نيز به كار مىروند ، مانند :
اللّيلة العشرون ، اللّيلة المائة ، اللّيلة الألف .
ألفية ابن مالك ( فارسى ) — صفحة 340
مساهمون: محمد بن عبد الله ( ابن مالك )
ص٣٤٠