( عاملين وحيدى ) ، مضاف اليه ، عطف به معنى ، فعل امر و فاعل ، متعلّق به اتبع ، مضاف اليه .
نعت براى دو معمول دو عامل متّحد المعنى و العمل را ، تابع قرار بده نه اين كه قطع از تابعيت بشود ، بدون اين كه استثنائى ( در اين حكم وجود داشته باشد ، مانند : ذهب زيد و انطلق عمرو العاقلان كه ذهب و انطلق دو عامل با يك معنا و با يك عمل بوده و العاقلان صفت براى دو معمول و دو فاعل آنها كه زيد و عمرو باشد ، هست ) .
516
و ان نعوت كثرت و قد تلت * مفتقرا لذكرهنّ اتبعت
عاطفه ، فاعل براى فعلى كه به روش تفسير محذوف است ، فعل و فاعل جملهء مفسّره ، واو حاليه ، حرف تحقيق ، فعل و فاعل جمله محلا منصوب حال ، مفعول ، متعلّق به مفتقرا ، ضمير غائب مضاف اليه ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله جواب شرط .
و اگر نعتها زياد بودند ، در حالى كه عقب درآمده باشند ( موصوفى را كه براى روشن شدن و تعيين خود ) محتاج ذكر آنهاست ، تابع آورده مىشوند ( براى آن موصوف و قطع از تابعيت نمىشوند ، مانند جائنى زيد العالم الغنىّ الجميل كه صفت به نحو تابع براى موصوف واحد يعنى زيد آورده شده است ) .
517
و اقطع او اتبع ان يكن معيّنا * بدونها او بعضها اقطع معلنا
عاطفه ، فعل و فاعل ، عاطفه ، عطف به ماقبل ، حرف شرط ، مضارع ناقص مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر اسم آن ، خبر ، متعلّق به معيّنا ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مفعول مقدّم ، فعل امر و فاعل ، حال براى فاعل ، جواب شرط محذوف است .
و قطع كن ( از تابعيت ) و يا تابع بياور ، اگر باشد موصوف ، معيّن بدون آن صفات ( مانند بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ) و يا بعضى از آنها را قطع كن ( از تابعيت ) در حالى كه آشكار كننده هستى .
518
و ارفع او انصب ان قطعت مضمرا * مبتداء او ناصبا لن يظهرا