نايب فاعل ، عطف به فعل شرط ، ماضى مجهول جواب شرط و ضمير مستتر نايب فاعل كه مفعول اوّل باشد ، مفعول دوّم ، عاطفه ، مضارع مجهول و نايب فاعل جمله پس از تأويل عطف به تذكيرا .
و اگر به نكره اضافه شود افعل تفضيل و يا مجرّد از ال و اضافه آورده شود ، واجب شده است ، مذكّر و مفرد بودن آن ( افضل رجل ) .
500
و تلو ال طبق و مالمعرفة * اضيف ذو وجهين عن ذي معرفة
عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، خبر ، عاطفه ، موصول مبتداء ، متعلّق به مابعد ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله ، مضاف و مضاف اليه خبر ، متعلّق به محذوف صفت براى وجهين يعنى ذو وجهين منقولين عن ذى معرفة ، مضاف اليه .
و ( افعل تفضيل ) مدخول ال ، مطابق ( با موصوف در افراد و تثنيه و جمع و تذكير و تأنيث ) است ( مانند الزّيدان الافضلان ) و آن افعل تفضيلى كه به معرفه اضافه شده ، داراى دو وجه است ( مثل مجرّد و مثل محلّى به ال ) نقل گرديده از اهل اطّلاع و نحاة مانند الزّيدان افضل و يا افضلا القوم ) .
501
هذا اذا نويت معنى من و ان * لم تنو فهو طبق ما به قرن
مبتدا خبر آن ثابت محذوف است ، شرطيه ظرفيه ، فعل و فاعل جمله مضاف اليه اذا ، مفعول ، لفظ من مضاف اليه جواب اذا محذوف است ، عاطفه ، حرف شرط ، مضارع مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر فاعل مفعول آن محذوف است ، جزائيه و مبتدا ، خبر ، موصول مضاف اليه ، متعلّق به مابعد ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله .
اين ( جواز وجهين ) در وقتى است كه قصد كنى معناى من را و اگر قصد نكنى آن را ، پس آن افعل تفضيل مطابق آن موصوفى است كه با آن همراه شده است .