ب - تدوين بر حسب نزول
منابع و روشهائى براى تقسيمبندى مجدد مصحف بر حسب ترتيب زمان نزول
همانطورى كه بايستى هم انتظار داشت ، هم مسلمانان و هم مستشرقان وسوسهء اين داشتند كه ترتيب نزول وحى را كه متاسفانه بهنگام جمع مصحف در هم ريخته بازيابند . عللى كه آنها را بدين كار برمىانگيزد و منابعى كه در اختيار دارند چندان از هم دور نيست . ولى روش به كار بردن اين منابع است كه آنها را به نتايجى بسيار دور از هم مىرساند .
منابع و روشها و طبقهبنديهاى مسلمانان
براى مسلمانان جستجوى ترتيب نزول سورهها از يك كنجكاوى توأم با پارسائى و استفادهء عملى الهام مىگيرد . قرآن در نظر ايشان به صورتى كم و بيش مبهم به مثابهء يك صورت جلسهء وحى است و بنابراين به عنوان منبعى براى سيرهء رسول اكرم ( ص ) تجلى مىكند . همانطور كه در صفحهء 258 گفتيم ، در اثر شور و هيجان زياد ولى به علت بىاحتياطى ، غالبا رشتهء مطلب را از دست داده و در سادهترين متون قرآنى به كنايات و اشارات پرداختهاند . بعدها همين شور و هيجان نخستين مورخان اسلامى است كه غالبا راهنماى سيرهنويسان شده است .
مع ذلك نيروى محركهء ايشان تنها اين نبوده . مثلا وقتى فقه بوجود