روش - و يا بهتر بگوئيم اين دانش - بر حسب تعريف ، سراپا مبتنى بر معرفت ترتيب نزول سورهها مىباشد . در اين مورد آثار متعددى تاليف شده است . « 345 » كه مشهورترين آنها كتاب ابن سلامه و ابن حزم است . « 346 »
البته هر گونه پژوهشى دربارهء ترتيب نزول وحى نزد مسلمانان بايد متكى بر روايت باشد .
« بررسى اسباب ( شأن ) نزول كتاب ، مجاز ( حلال ) نيست مگر به روايت و سماع از كسى كه شاهد نزول وحى بوده و بر حسب نزول آگاهى داشته است . » « 347 »
چون كتب ناسخ و منسوخ در عين حال تابع سيرههاى رسول ( ص ) و
هامش
( 345 ) دربارهء « علم ناسخ و منسوخ » مراجعه كنيد : بوهل 2 : 1126 ب و بخصوص 1127 آ . كتابشناسى در فهرست 37 ، 228 ، 229 ، تكميل شده : الدر المنثور : 17 ، اتقان 2 : 34 - 25 ، نلدكه : 52 ببعد . بسيارى از اين رسالهها به نظر مىرسد كه از بين رفتهاند و بعضى ديگر هنوز بچاپ نرسيدهاند . بروكلمن ضميمه 334 ، 666 ، 718 ، و 2 : 205 ، 311 و 985 .
( 346 ) هبة اللّه بن سلامه در عراق به دنيا آمد . در 410 / 1019 وفات يافت . كتابش در حاشيهء اسباب النزول واحدى چاپ شده است . ( مفسر ضرير بغدادى به جامع منصور حلقهاى داشت و هم بدانجا دفن شد . م ) على بن محمد بن حزم ، در اسپانيا به دنيا آمد و در 456 / 1064 از دنيا رفت . ارندونك : دائرة المعارف اسلام 2 : 407 ببعد . اثرش بارها در قاهره چاپ شده است . ( كذا ! ) ( ظاهرا منظور ابو محمد على بن احمد بن سعيد يكى از بزرگترين متفكران اسلامى است كه آئين ظاهريه به دو - منسوب است . گفتهاند تبارى ايرانى داشته و مهمترين اثرش « كتاب الفصل فى الملل و الا - هواء و النحل » مىباشدR . Aranaldez: دائرة المعارف اسلام كلمهء « ابن حزم » الاعلام 5 : 59 . م )
( 347 ) واحدى : 3 .