است در حالى كه جاى كلمه در جمله تغيير نكرده و قيافهء جمله دست نخورده باقى مانده است . از اين نوع اختلافات در قراءتهاى « سبعه » و « عشره » يافت مىشود و اين بهيچوجه استناد آنها را به ساير مصاحف از قبيل مصاحف على ( ع ) و ابى و ابن مسعود و يا ابو موسى اشعرى رد نمىكند . 151
عدهء ديگرى از « قراءتها » برعكس ، شكل كاملا ديگرى دارند .
اينها قراءتهائى هستند كه در آن ريشهء كلمه نظم كلمات و گاهى از اوقات تركيب جمله را هم شرح مىكند . در اين جا ما در برابر نسخههائى هستيم كه با روايت مقبول در مصحف عثمانى فرق دارد . اجاع علماء آنها را به عنوان « شاذه » استثنائى شناخته ( ص 135 ) و آنها را به نام غير مجاز رد كرده است . اين اختلافات غالبا ناشى از مصحف اوليه است .
بيشتر اوقات نيز اصلاحاتى در آن حدس زده مىشود ، ولى تعيين تاريخ انجام آن غير ممكن بوده و مربوط به بعدهاست . بعضى از اين اختلافات منحصرا مربوط به جابجا شدن كلمات است . از قبيل سورهء 44 112 : 3 .
لم يلد و لم يولد ( قرآن ) لم يولد و لم يلد ( ابن مسعود ) « 270 » بدون زحمت مىتوان پذيرفت كه يك چنين اختلافى تنها زائيدهء سستى حافظه است و هيچگونه اقدام ارادى را نشان نمىدهد . همين نكته در مورد اختلاف دربارهء مترادفات و شبيه آنها نيز صدق مىكند من غيره براى من دونه « خارج از » يا « أرسل » براى « بعث » فرستادن . در اين تعويضات علل ديگرى هم ممكن است دخالت كند . گاهى از اوقات مصاحف ديگر يك عبارت خشكى را در بر دارند كه در مصحف ما عبارت
هامش
( 270 ) جفرى 329 .