منابعى براى تفسير مستشرق
وقتى اين اصل را پذيرفتيم كه فقط مصحف عثمانى براى روشن شدن تاريخ فقه و كلام اسلامى مىتواند قبول گردد ؛ بايد كمكى را كه برخى از علوم ، مانند علم قراءت و يا علم تفسير شرقى ، مىتوانند به كسى كه در اروپا علاقهمند است كه معناى حقيقى را دريابد و يا تاريخ عمومى مصحف را بازيابد ، مشخص نمائيم .
آ - منابعى براى درك متن قرآن :
منابعى كه بوسيلهء « علوم قرآنى » بدست داده شده ، هم براى درك جنبهء صريح و آشكار متن مفيد است و هم به كار فهم محتواى آن مىآيد .
منابعى كه علم « قراءت » در اختيار مىگذارد
گفته شده كه قرآن منتشره در قاهره مدعى است كه قراءت عاصم كوفى را از طريق حفص ضبط كرده است . حال دلايل اين انتخاب هر چه باشد ، كسى كه دربارهء علوم اسلامى مطالعه مىكند ، بايد ساير قراءتها را نيز از نظر ترديدهائى كه در راه تثبيت متن و تفسير آن خيلى مؤثر است به همان اندازه به حساب بياورد . اختلاف قراءتها و بدنبال آن ، دامنهء بعد آنها داراى اهميت متفاوتى است . تمايز ميان قراءتهاى قانونى و غير قانونى را بايد به حساب آورد ، بخصوص اگر اين تمايز نسبت به واقعيت مبهم تاثيرى