خود زندگى مىكردند « 137 » . ولى كم كم كارشان جنبهء تخصص پيدا كرده و قراءت را منبع عادى كار خود مىسازند . اخلاق از اين رهگذر است كه آسيب مىبيند . در آغاز قرن سوم / نهم شهرت آنها چركين مىشود . كم كم مىرسد آن روزى كه اينان به عنوان اشخاصى جاهل ، حريص و فاسق معرفى شوند « 138 » . اين فساد مستلزم اصلاحى است و اين كار در پايان همان قرن به انجام رسيد . در اين وقت است كه قاريان بغداد اتحاديهء مشتركى تشكيل داده و سازمان محكمى ايجاد مىكنند .
اين سازمان بوسيلهء « شيخ القراء » كه از ميان خود آنها انتخاب مىشد رهبرى مىگرديد « 139 » . آيا در شهرهاى ديگر همچنين سازمانى وجود داشته ؟
باحتمال زياد ، بله . در هر حال اين سازمان مدت زيادى بزندگى خود ادامه داد . نتيجهء كار اين سازمان ظاهرا اين شد كه قاريان قرآن ، وجههء اخلاقى را كه از دست داده بودند ، آن را بازيافتند و همچنين انضباطى بوجود آمد كه موجب جلب احترام آنها شد . در زمان حكومت عبد الملك كار بدين وضع نيست . قاريان در آن هيجانات ، يك عنصر باثباتى به حساب نمىآيند و در هر حال ، اينان در برابر يكى كردن مصحف مانعى شمرده مىشوند و تا مدت زيادى هم اينها مانع شمرده مىشدند .
هامش
( 137 ) ايضا 350 .
( 138 ) ايضا ، 351 ، اما لامنس به ناروا عواملى را كه در قرن دوم پيش آمد ، در قرن اول به حساب مىآورد .
( 139 ) ماسينيون : حلاج 240 ببعد ، ابن جزرى شمارهء 744 ، شرح حال شيخ القرائى را در قرن 8 / 14 در قاهره بدست مىدهد . بنابراين سازمان مدت درازى وجود داشته است .