اين اخبار از پيامبر ( ص ) رسيده است كه ظاهرا بيانگر جواز تغنّى و ترجيع و آوازه خوانى با قرآن است و همين سبب شده است كه عدّهاى خواندن قرآن را به لحن عجمها ترويج كنند ، و ما بايد آن را به خاطر مخالفت با آنچه كه به طور متواتر از پيامبر ( ص ) رسيده است ، ردّ كنيم .
بايد ببينيم آيا اين اخبار بر اين كه قرآن در اين زمان وسيلهاى براى غنا و طرب باشد و باعث اندرز و عبرت و ترس از خدا نباشد و اين كه مؤمن احساس نكند كه خدا با قرآن او را مورد خطاب داده است ، مىشود ؟
بايد اين اخبار را به طور جداگانه از نظر دلالت ظاهرى و حقيقى مورد بررسى قرار دهيم .
امّا خبر اوّل را نبايد طبق ظاهرش تفسير كرد ، زيرا قرآن خود زينت است ، پس معناى حقيقى آن اين است كه انسان بايد قرآن را به روش ترتيل الهى بخواند و معانىاش را مورد دقّت قرار دهد ، پس صداى خود را در قراءت آيات مربوط به تهديد و بيم نسبة بلند كند ، و آن را در آيات مژده نسبة آرام كند و آياتى را كه انسان را به تفكر و انديشه فرا مىخواند ، همچون انسان متفكّر بخواند ، كه اين روش بدون ترديد موافق با ترتيلى است كه آن را از پيامبر ( ص ) بر گرفتهايم و بيانگر معانى قرآن است بدون آن كه غنا و آوازه خوانى و . . . باشد .
به نظر ما تزيين قرآن جز با « ترتيل » امكان پذير نيست ، زيرا تزيين هر چيزى به تناسب خودش هست ، و اين همانطور كه در امور حسّى و اشياء و اشخاص وجود دارد ، در امور معنوى نيز هست و بدون ترديد بايد هماهنگ با معانى قرآن از قبيل پند و عبرت و تفكّر باشد .
و نمى توان تزيين را به بازى با حروف و كلمات و آواز خواندن تفسير كرد كه اين مايهء زشتى است نه زينت .
« براء » راوى اين خبر در تفسير
« زينوا القران باصواتكم »
گفته است يعنى : به قرآن پاى بند باشيد و آن را وارد زبان خود و شعار و زينت قرار دهيد ، و برخى گفتهاند : معناى آن : ترغيب به خواندن قرآن است .
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 707
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٧٠٧