مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا
« برخى از مؤمنان بزرگ مردانى هستند كه به عهد و پيمانى كه با خدا بستند كاملا وفا كردند ، پس برخى بر آن عهد ايستادگى كردند ( تا در راه خدا شهيد شدند ) و برخى به انتظار ( فيض شهادت ) ايستادگى كردند و هيچ عهد خود را تغيير ندادند » 15 . نيز فقط نزد خزيمه بود .
اين روش زيد بن ثابت - آن مؤمن حافظ قرآن - در جمع آورى قرآن بود ، كه ابو بكر ، او و هر كس را كه او مىخواست ، براى اين امر برگزيد .
در اينجا سخنى را از « زيد » در رابطه با روش او نقل مىكنيم ، او - طبق روايت « بخارى » - مى گويد :
« من گرد آورى قرآن را آغاز كردم . و آنها را از رقاع ، اكتاف ، عسب 16 و سينهء افراد جمع آورى مىكردم ، پس دو آيه از سوره توبه يعنى ( لقد جاء كم رسول من انفسكم . . . » ) را نزد « خزيمه انصارى » يافتم كه نزد غير او نيافتم .
دربارهء آيه
« مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ . . . »
نيز در روايت بخارى آمده است :
« از زيد بن ثابت نقل شده كه وقتى ما مصحفها را نسخه بردارى مىكرديم ، آيه اى از سورهء احزاب را در آنها يافتيم - در حالى كه خود آن آيه را از رسول خدا ( ص ) شنيده بودم - اين آيه را فقط نزد « خزيمه انصارى » يافتم كسى كه خداوند شهادت او را به جاى شهادت دو نفر قرار داده است » .
« قرطبى » در توضيح اين دو روايت گفته است كه : روايت اوّل - آن چنان كه بخارى و ترمذى گفتهاند ، در ارتباط با نخستين گردآورى قرآن ( زمان ابو بكر ) است كه مربوط به دو آيه از سورهء توبه است ، و روايت دوّم كه مربوط به يك آيه از سورهء احزاب است در ارتباط با گردآورى دوّم قرآن ( عهد عثمان ) است .
از اين جا مطلب ديگرى نيز به دست مىآيد و آن اين كه جمع آورى دوّم قرآن به سبك جمع آورى اوّل بوده است ، يعنى هر آيهاى پس از آن كه مكتوبش از زمان پيامبر ( ص ) يافت مىشد ، و دو نفر آن را تصديق مىكردند