ويژگى خود را از دست نداد ، پس هم زبان تلفظ و هم نوشتن ، از اينرو مخارج حروف در فصاحت كلام مؤثرند ، و ترديدى نيست كه مخارج حروف گوناگونند ، برخى در آخر حلق و بعضى در اوّل دهان و عدّهاى در وسط اين دو مىباشند ، پس تلاؤم و هماهنگى به اين است كه : حروف كلمه و كلمات از نظر مخرج ، به هم نزديك باشند تا تلفظ و به زبان آوردن و همچنين شنيدن آن راحت و آسان باشد .
هر گاه به اين جهت ، هماهنگى و انسجام معانى نيز افزوده شود ، تلاؤم ، كامل و اسلوب دلپذير خواهد شد ، و قرآن اين گونه است .
3 - اعجاز قرآن از نظر تصريف بيان ( گوناگونى سخن )
69 - روشهاى نويسندگان و شاعران سخنور ، گوناگون است و هر يك روش معينى را مىپسندد ، و در آن ممتاز است و در روشهاى ديگر ، رتبه بالايى ندارد ، مثلا برخى از آنان خوب « توصيف » مىكنند و به طورى اشياء را براى خواننده حكايت مىكنند كه گويا آن را مىبيند ، و بعضى از عهدهء سخن سخت و درشت به خوبى برمىآيند امّا تعبير ساده و روان از آنان ساخته نيست ، پارهاى در سرودن شعر « غزل » مهارت دارند نه چيز ديگر ، عدّهاى نظير بعضى از نويسندگان معاصر در گفتار طنز آميز و خندهآور - نه سخن جدّى - تخصصّ دارند ، برخى در سياست سر رشته دارند ، و اگر در غير آن چيزى بنويسند مبتذل و پست از كار درمىآيد ، عدّهاى هم در نوشتن ، تحليل و تحقيق استادند و همينطور . . .
و كمتر كسى است كه بتواند در بيشتر از يك يا دو رشته به طور صحيح سخنورى كند .
امّا قرآن كه معجزهاى است فراتر از توان بشر ، بلاغتش در همهء رشتههاى سخن است و در هر رشته برترى فزايندهاى بر متخصّصين همان رشته به تنهايى دارد ، از اينرو تصريف ( گوناگونى ) سخن در آن از قبيل : تهديد ، بيم دادن ، مژده دادن ، برانگيختن انديشه ، فرا خواندن به تفكر در آيات هستى و قرآنى خدا و تفكّر در نفس و جان و محسوسات ، همگى از اسرار و نشانههاى اعجاز است .
خداوند سبحان در اين زمينه مىفرمايد :